|
Toplantıya Kabardey-Balkar
halk yazarı ‘Utıj Boris, Kabardey-Balkar Devlet
Üniversitesi Dekanı, Filoloji Enstitüsü Adige Dili
Kürsüsü Başkanı profesör Taw Hazeş, Adige Psalhe
Gazetesi Baş Redaktörü, Kabardey-Balkar Adige Xase
Başkanı Haf’ıts’e Muhammed, Bilim ve Araştırma Enstitüsü
bilim adamları; filoloji bilimleri doktoru Bak’uw
Hancerıy, Ghut Adam, Biş’o Boris, Kabardey-Balkar Eğitim
ve Bilim Bakanlığı Daire Başkanı Bale Lyudmile,
Kabardey-Balkar’ın saygın eğitimcisi Bekhan Basiret gibi
isimler katıldılar.
Toplantıyı açan ‘Utıj Boris katılımcılara toplantıda ele
alacakları konular hakkında bilgi verdi. İlk olarak,
Adige Dili Günü için cumhuriyette yasal bir düzenleme
yapılması gerektiğini belirtti. Bu toplantının da bu
düşünceyi pekiştirecek bir toplantı olması gerektiğini
ifade ederek, “Adige Dili Günü’nün resmiyet kazanması ve
devletin bu konuya eğilmesi için bu konudaki görüşümüzü
içeren Adigece yazılmış bir yazının Kabardey-Balkar
Cumhuriyeti hükümetine gönderilmesi gerekiyor. Yazı
dilimizin günü, sağlam temeller üzerine oturtulursa
dilin geliştirilmesi ve korunmasına yönelik günümüzde
endişe duyduğumuz bir çok sorun çözüme kavuşmuş olur.”
dedi.
‘Utıj Boris ayrıca, birkaç yıldır Kabardey-Balkar
Cumhuriyeti’nde düzenlenen ‘Dilim, Canım, Dünyam’ adlı
etkinliğin anadilin geliştirilmesinde büyük önemi
olduğunu belirtti. Bu etkinliği önümüzdeki büyük
çalışmanın bir parçası kabul ederek, beraberinde dilin
gelişmesinde mevcut olan sorunların tespit edildiği ve
çözüm yollarını hakkında bilgilendirmelerin yapıldığı,
cumhuriyet geneli ve bölgeler arası konferanslar
düzenlenmesi gerektiğini söyledi.
Taw Hazeş anadilimiz için böyle özel bir gün olması
gerektiğini ve onun şüphesiz ulusumuzun yarını için
faydalı olacak bir gün olduğunu söyleyerek,
“Kabardey-Balkar Devlet Üniversitesi Filoloji Enstitüsü
bu alanda elinden geleni yapıyor. Sözgelimi, bu konu
üzerine öğrencilerle ayrı bir konferans düzenleyeceğim.
Adige Dili için benzeri bilimsel toplantılar düzenlemek
gerekli. Toplantıları belirli başlıklarla, tek bir isim
ile her yıl sürdürmenin gerekli olduğunu düşünüyorum.”
dedi. Taw Hazeş, çalışmaya bilim adamlarının yanında,
öğretmenler ve öğrencilerinde katılmalarının gerekli
olduğunu belirti. ‘Zekiler ve Dahiler’ isimli geçen yıl
üniversitede düzenlenen yarışmalar gibilerinin daha
çokça yapılması gerektiğini kabul etti. Bunun gibi dil
ve edebiyat alanında maharetli gençlerle daha fazla
çalışmak ve onlara özen gösterilmesi gerekliliği
üzerinde durdu.
Adige Dili gününün belirlenmesi gündeme geldiğinde,
Adigelerin daha çok yaşadığı üç cumhuriyetinde onun için
ortak bir gün belirlemelerinin daha iyi olduğunu
söyleyen Bak’uw Xhancerıy, “Bırsey Wumar’ın Adigece
sözlüğünü edebiyatımızın başlangıcı olarak kabul
edersek, onun doğum günü olan 14 Mart’ı ulusal dilimizin
günü olarak üç cumhuriyetin de kabul etmesi
gerekmektedir. Buda Adige cumhuriyetlerini birbirlerine
daha çok yaklaşmalarını sağlayacak konulardan biridir.”
dedi.
Haf’ıts’e Muhammed, “2003 yılında Dünya Çerkes Birliği
Adige Dili Gününe dair özel bir karar alarak 14 Mart’ı
Adige Dili Günü kabul etti. Adige Dili Günü’nün üç
cumhuriyetimizde kutlanmasına yönelik şunları
söyleyebiliriz; Adigey Cumhuriyeti’nde 2000 yılında buna
yönelik bir karar alındı. 5 yıl sonra aynı karara
Karaçay-Çerkessk Cumhuriyeti’nde imza attı.
Anadilin geliştirilmesi ve güçlendirilmesi ulusal açıdan
sahip olduğu önemin bilinciyle, cumhuriyetimizde bu
konuda gereken adımı atacaktır. 20 Mart’ta
Kabardey-Balkar Cumhuriyeti Parlamentosu ve Hükümeti’nin
ortak toplantısında bu konu gündeme getirilecek. Buna
yönelik daha önce Başkan Khanokhue Arsen’e bir yazı
göndermiştik. Kendisi bu girişimimizi olumlu karşıladı
ve buna yönelik özel bir karar alınacağı konusunda bize
güvence verdi. Devlet Başkanına yazdığımız yazıda aynı
şekilde ayrı bir gün daha görülüyor. Oda 1 Ağustos’tur.
Bu gün Adige ulusunun tek yürek olacağı gündür. Yazıda
da belirttiğimiz üzere, buna konuda da bir karar
alınmasını ümit ediyoruz. ‘Dilim, canım, dünyam’
yarışmasından söz edecek olursak, ona Adigelerin
yaşadığı cumhuriyetlerden başka uluslarında katılarak
genişlemesi memnun edicidir.
20 Mart’ta yapılacak toplantıda 2009 yılının
cumhuriyette ‘Adige Dili Yılı’ olarak kabul edilmesi
konusunu gündeme getirmeyi düşünüyorum. Ona kaynak
olarak ulusa yararlı bir çok çalışma gerçekleşecek.
Mesela Adigece eğitime katkı sağlayanlara yönelik
kitaplar, anadilin güzelliği ve tekniği üzerine
kurgulanmış derlemeler, Adige kültürünün gençlere
okutulması için ayrılacak tahsisat ve başka yayınlar.”
dedi.
2009 yılının Adige Dili yanında Rusya Federasyonunda
yaşayan ulusların dillerinin yılı kabul edilmesi üzerine
konuşan Ghut Adam, bu konuda Devlet Duması’nda yer alan
milletvekillerimiz ve RF Devlet Başkanlığı bünyesindeki
halk konseyindeki temsilcilerimizin faydalı
olabileceklerini söyledi.
Biş’o Boris Adige Dili Günü’nün cumhuriyetlerimizin yazı
dillerinin bütünleştireceği ve Adige dilinin değerini
arttırmaya yönelik bir konuşma yaptı. Kabardey-Balkar
hükümeti nezdinde bu konularda çalışma yapacak ayrı bir
komisyon oluşturması gerektiğini söyleyen bilim adamı,
“Adige Dilinin durumu ve onu iyileştirmeye yönelik her
yıl cumhuriyet bilim konferansı, 3 yılda bir bölgeler
arası toplantı yapılması yararlı olur. Bunun gibi
Adigece eğitime büyük katkı sağlayan lider bilim
adamlarımıza yönelik bir etkinliğin yapılması
gerektiğini düşünüyorum. Sözgelimi, Khumaxue Muhadin
Temmuz ayında 80 yaşına girecek, bu dev ulusal
şahsiyetin ona yakışır bir şekilde onurlandırılması
gerekliliği aşikardır.
Toplantıya katılanlar gündeme aldıkları bütün konular
üzerine görüşerek, bu konulara bağlı farklı kararlar
alıp toplantı noktaladılar. |
