MENÜ

 
 
 
 

www.circassiancanada.com         

.........

AÇIKLAMALI ADİGEY ALFABESİ

Yayına Hazırlayan: Dzıbe Osman

.........

.........

А а
Adige alfabesindeki bu harf eğer kelimenin başında ise Türk alfabesindeki a sesli harfinden farklı olarak biraz uzatılarak okunur ama kelime ortasında iki sessiz harf arasında ise aynı Türk alfabesindeki a harfi gibi okunur.

Kiril Alfabesi

Klasik-Latin

Türk-Latin

Türkçe Anlamı

адыгэ

Adige

Adige

Adige

анэш

anesh

aneş

dayı

апч

apch

apç

cam

аргъой

arghoy

arğoy

sivrisinek

армэу

armewu

armewu

tembel

ары

arı

arı

evet, öyle

амал

amal

amal

çare, imkan

атакъэ

atakhe

atakhe

horoz

ау

awu

awu

ama, fakat, lakin




IА I
а
Adige alfabesinde kelime veya hece başlarında yer alan a harfinin Türk alfabesindeki a harfinden biraz daha uzunca okunduğunu yukarıda belirtmiştik. Bunun yanı sıra kelime veya hece başlarında bu şekliyle (Ia) yer alan a harfi ise aynı kelime ortasındaki a harfi gibi yani Türk alfabesindeki a harfi gibi okunur.
...

Kiril Alfabesi

Klasik-Latin

Türk-Latin

Türkçe Anlamı

Iадэ

’ade, ade

’ade, ade

maşa, kerpeten

Iадэуад

’adewuad, adewuad

’adewuad, adewuad

alet edavat

Iае

’ayé, ayé

’ayé, ayé

çirkin, güzel olmayan

Iазэ

’aze, aze

’aze, aze

usta, uzman, becerikli

Iанэ

’ane, ane

’ane, ane

sofra

Iапэ

’ape, ape

’ape, ape

el parmağı ucu

IашIу

’ash’u, ash’u

’aş’u, aş’u

tatlı

Iахыгъ

’axıgh, axıgh

’axığ, axığ

(ondan) aldılar



Б б
Adige alfabesindeki bu harf Türk alfabesindeki b harfinin karşılığıdır. Adige alfabesinde kullanılırken kendisinden sonra sessiz bir harf geldiğinde şeklinde okunur.

Kiril Alfabesi

Klasik-Latin

Türk-Latin

Türkçe Anlamı

бзыу

bzıwu

bzıwu

kuş

бгы

bgı

bgı

bel

бгырыпх

bgırıpx

bgırıpx

kemer, kuşak

бгынтIэ

bgınt’e

bgınt’e

kemersiz, kuşaksız

бгъэ

bghe

bğe

göğüs, döş

бгъашъу

bghashu

bğaşu

göğüs derisi

бгъу

bghu

bğu

dokuz (9); yön, taraf, yan, yantaraf

бгъуанэ

bghuane

bğuane

dokuzda bir (1/9)

бгъо

bgho

bğo

dokuz defa

бгъо

bgho

bğo

geniş, bol

бгъодихьагъ(э)

bghodihagh

bğodihağ

yanına bitişiğine yaklaştı, girdi

бгъодилъхьагъ(э)

bghodilhhagh

bğodilhhağ

yanına bitişiğine koydu

бгъодифыгъ(э)

bghodifıgh

bğodifığ

yanından bitişiğinden kovdu

бгъодэкIын

bghodech’ın

bğodeç’ın

yanından bitişiğinden ayrılmak

бгъодэсын

bghodesın

bğodesın

yanında bitişiğinde oturmak

бадзэ

badze

badze

sinek

бай

bay

bay

zengin

бысым

bısım

bısım

ev sahibi

бысымгуащэ

bısımguash

bısımguaş

ev sahibesi

блэ

ble

ble

yılan

бэ

be

be

çok

 

 
 

В в
Adige alfabesindeki bu harf Türk alfabesindeki v harfi gibi okunur. Adigece kelimelerde bulunmayıp sonradan dile karışan yabancı kelimelerde bulunur.
 

Kiril Alfabesi

Klasik-Latin

Türk-Latin

Türkçe Anlamı

вагон

vagon

vagon

vagon

ваз

vaz

vaz

vazo

вазелин

vazelin

vazelin

vazelin




Г г
Adige alfabesindeki bu harf kendisinden sonra gelen sesli harfe göre farklı şekillerde okunur. 

1. Kendisinden sonra Adige alfabesindeki А , Ы veya Э harflerinden biri gelirse Türk alfabesindeki ğ harfine yakın fakat Adigece'ye mahsus bir aksanla (ağızla) okunur:

Kiril Alfabesi

Klasik-Latin

Türk-Latin

Türkçe Anlamı

гыны

gını

gını

barut

бгы

bgı

bgı

bel

пагэ

page

page

kibirli

лъагэ

lhage

lhage

ulu; yüksek

2. Г harfinden sonra Adige alfabesinde bulunan ve yukarıda belirtilen sesli harflerin dışında kalan А, Е, И sesli harfleri de gelebilir. Fakat bu şekilde yazılan kelimeler orijinalde Adigece kelimeler olmayıp dile sonradan karışan yabancı kelimelerdir. Bu durumda da okunuş aynı Türk alfabesindeki g harfinin okunuşu gibidir:

Kiril Alfabesi

Klasik-Latin

Türk-Latin

Türkçe Anlamı

гитар

gitar

gitar

gitar

газ

gaz

gaz

gaz

газэт

gazet

gazet

gazete

гараж

garaj

garaj

garaj

генерал

general

general

general

гарнизон

garnizon

garnizon

garnizon




ГУ гу,   ГО го

3.
Г harfinden sonra Adige alfabesindeki О (woe) veya У (wuı) harflerinden biri gelirse Türk alfabesindeki g harfi gibi okunur:
 

Kiril Alfabesi

Klasik-Latin

Türk-Latin

Türkçe Anlamı

гу

gu

gu

kalp, gönül, yürek

дэгу

degu

degu

sağır

бзэгу

bzegu

bzegu

dil, dil organı

гогон

gogon

gogon

güğüm

КIэмгуй

Ç’emguy

Ç’emguy

Ç’emguy

КIэмгуехэр

Ç’emguyéxer

Ç’emguyéxer

Ç’emguylar

КIэмгуябзэ

Ç’emguyabze

Ç’emguyabze

Ç’emguy dili

зэгопхэн

zegopxen

zegopxen

birbirine bağlamak

зэгуепхэ