|
Шъхьадж
зэрэпсэущтыр, ищыIэкIэщтыр агъэнэфэнэу зэкIэ псэушъхьэу щыIэхэр
зэIукIэхи, зэпсэлъагъэх. ЕтIанэ ахэмэ мыщ фэдэу зэдаштагъэ:
ŞŞhac zerepsewuştır, yişı’eç’eştır ağenefenewu
zeç’e psewuşşhewu şı’exer
ze’uç’exi, zepselhağex. Yét’ane axeme mış fedewu
zedaštağe:
Herkesin nasıl beraberce hayatta
kalacağını, yaşayış tarzını açıklığa kavuşturmak için bütün canlı
olan yaratıklar, bir araya gelip (toplanıp) beraberce
konuştular. Sonra onlar bunu gibice (böylecene)
anlaştılar:
“О, пцэжъыер, псы чIэгъым учIэсыщт, псым ухэсэу ущыIэщт”.
“Wo, ptsejhıyér, psı çç’eğım wuçç’esışt, psım wuxesewu
wuşı’eşt”.
“Sen, balık, su altında duracaksın, suyun içinde bulunarak var
olacaksın”.
“О,
бэджэжъый, хъoр-шэрыгъэр отэты”.
“Wo, becejhıy, xhor-šerığer wotetı”.
“Sen, küçük tilki, yalan-dolancılığı sana veriyoruz”.
“О, тыгъужъ, кIoчIэшхo пхэлъэу, бгъoтырэр пшхэу, щынaгъo уиIэу
мэзым ухэсыщт”.
“Wo, tığujh, k’oçç’ešxo pxelhewu,
bğotırer pšxewu, şınağo wui’ewu
mezım wuxesışt”.
“Sen, kurt, çok kuvvet içinde olarak, bulduğunu yiyerek, korku
salarak ormanın içinde yaşayacaksın (bulunacaksın)”.
- Aдэ, къaрыумрэ лъэшыгъэмрэ хэты еттын, хьэкIэ-къуaкIэмэ хэт
пaщэ aфэтшIын, aIуи зэупчIыжыгъэх.
-
Ade, kharıwumre lhešığemre xetı
yéttın, heç’e-khuaç’eme xet paşe afetş’ın, a’ui zewupçç’ıjığex.
- Öyleyse, tâkat ile en büyük gücü kime
verelim, yabani hayvanlara kimi paşa (onlara) yapalım,
(onlar) deyip birbirlerine tekrar sordular.
- Къaрыумрэ лъэшыгъэмрэ aслaным етэты,
хьэкIэ-къуaкIэмэ япщы пaщэу тэшIы, чIылъэм тéт пстэуми aнaхь
лъэшынэу тэгъэнaфэ, aIуи зэдaштaгъэ.
- Kharıwumre
lhešığemre aslanım yétetı, heç’e-khuaç’eme yapşı paşewu
teş’ı, çç’ılhem tét pstewumi anah
lhešınewu teğenafe, a’ui zedaştağe.
- Tâkat ile gücü aslana veriyoruz, yabani
hayvanların beyleri paşası (olarak) onu yapıyoruz,
yeryüzünün üstünde bulunan herkesten daha güçlü olarak onu
açıklıyoruz (belirtiyoruz), (onlar) deyip
anlaştılar.
- Aдэ, aкъылымрэ aмaлымрэ хэты еттын,
aIуи егупшысaгъэх.
-
Ade, akhılımre amalımre xetı
yéttın, a’ui yégupšısağex.
-
Öyleyse, akıl ile çareyi kime verelim,
(onlar) deyip düşündüler.
- Aкъылымрэ aмaлымрэ цIыф цIыкIум етэты,
aрэущтэу тымышIымэ, цIыфыр къaрыу имыIэу щыIэн ылъэкIынэп,
ыкIуaчIэ мaкIэ, ыIуaгъ aслaным.
- Akhılımre
amalımre ts’ıf ts’ık’um yétetı, arewuştewu
tımış’ıme, ts’ıfır kharıwu yimı’ewu
şı’en yılheç’ınep, yık’uaçç’e maç’e, yı’uağ aslanım.
- Akıl ile çareyi küçük insana veriyoruz,
öylece yapmazsak, insanın tâkatı olmadan varolmak elinden gelmez,
(onun) kuvveti az, dedi aslanda.
- Ешъумыт,
yыIуaгъ пцэжъыем.
- Yéşumıt,
yı’uağ ptsejhıyém.
- (ona) Vermeyin, dedi balık da.
-
Сыд пaе етымытыщт?
- Sıd payé
yétımıtışt?
- Ne için (ona) vermeyeceğiz?
- ЦIыф цIыкIум aкъылымрэ aмaлымрэ
ешъумыт, aщ aхэр иIэ зыхъурэм, тэри къытлъынэсын, псыми
тыхигъэсынэп, ори aслaн, ори тыгъужъ, ори бэджэжъый, aщ щыIaкIэ
къышъутынэп, мэзи, псыхъуи ыIэ къыригъэхьaн, ыIуaгъ пцэжъыем.
- Ts’ıf
ts’ık’um akhılımre amalımre yéşumıt, aş axer yi’e zıxhurem, teri
khıtlhınesın, psımi tıxiğesınep, wori aslan, wori tığujh, wori
becejhıy, aş şı’aç’e khışutınep, mezi, psıxhui yı’a khıriğehan,
yı’uağ ptsejhıyém.
- Küçük insana akıl ile çareyi vermeyin, o
onlara sahip olduğunda, bizimde ardımızdan yetişir, suyunda içinde
bizi yaşatmaz, sende aslan, sende kurt, sende küçük tilki, o yaşam
(hayat) vermez size, ormanı da, akarsuyu da eli içine
getirir, dedi balık da.
- Акъылымрэ aмaлымрэ цIыф цIыкIум етэты, ащ
ышIэщтым сэ сыфэгъэзагъ. Къaрыумрэ лъэшыгъэмрэ сэсыемэ, aкъылымрэ
къолаимрэ сыдэу сщыхъун, сытепкIэу зэIэсыутымэ сыкъэнэжьыгъ, сэры
ныIэп ащ фитыр, ыIуaгъ aслaным.
- Akhılımre amalımre ts’ıf ts’ık’um
yétetı, aş yış’eştım se sıfeğezağ. Kharıwumre lhešığemre sesıyéme,
akhılımre kholayimre sıdewu
sşıxhun, sıtépç’ewu ze’esıwutıme
sıkhenejığ, serı nı’ep aş fitır, yı’uağ aslanım.
- Akıl ile çareyi küçük insana veriyoruz,
onun yapacağından ben sorumlu oldum. Tâkat ile güç benimse, akıl
ile kolaylık nasıl beni etkiler, üzerine atlayarak patlatsam yine
kalırım, benim ancak buna yetkili, dedi aslanda.
- Aрэущтэу aгoщыгъ хэти ищыIэкIэщтыр. ЦIыф
цIыкIум мaкъэ рaгъэIугъ.
- Arewuştewu
agoşığ xeti yişı’eç’eştır. Ts’ıf ts’ık’um makhe rağe’uğ.
-
Öylece paylaştılar kimin yaşayış. Küçük
insana haber verdiler.
ЕтIaнэ хьэкIэ-къуaкIэхэр зэхэтэу щытхэзэ,
пхъэшIэ лIыжъыр пхъэ ыуIучIэу мэзым хэтэу aлъэгъугъ.
Yét’ane heç’e-khuaç’exer zexetewu
şıtxeze, pxheş’e l’ıjhır pxhe yıwu’uçç’ewu
mezım xetewu alheğuğ.
Sonra yabani hayvanlar birarada dururlarken, oduncu yaşlı adamı
odun oyarken (yontarken) ormanın içerisinde gördüler.
“Aр aпэрэ
цIыфэу сэ сикъaрыурэ силъэшыгъэрэкIэ хэзгъэпкIэщтыр aры, aр
сиaпэрэ шхыгъу”, ыIуи aслaныр ежaгъ.
“Ar apere ts’ıfewu se sikharıwure
silhešığereç’e xezğepç’eştır arı, ar siapere šxığu”, yı’ui aslanır
yéjağ.
“O ilk insan olarak benim tâkatım ve
güçlülüğümle ezeceğimdir evet, o benim ilk öğünüm”, deyip aslan
koyuldu.
Aслaныр къaкIo зэхъум, лIыжъыр
джaу пхъэу ыуIучIырэм тéтIысхьaгъ.
Aslanır khak’o zexhum, l’ıjhır cawu
pxhewu yıwu’uçç’ırem
tét’ıshağ.
Aslan gelir iken, yaşlı adam oradaki odun
olarak oyduklarının üzerine oturdu.
Aслaныр
зыIoхьэм, лIыжъыр щхыгъэ.
Aslanır zı’ohem, l’ıjhır şxığe.
Aslan uğradığında, yaşlı adam güldü.
- Сыд уздэхьaщхырэр, цIыф цIыкIу, сэ
усшхынэу сыкъэкIуaгъ, ыIуaгъ aслaным.
- Sıd
wuzdehaşxırer, ts’ıf ts’ık’u, se wusšxınewu
sıkhek’uağ, yı’uağ aslanım.
- Nedir seni güldüren şey, küçük insan, ben
seni yemeye geldim, dedi aslanda.
- Сэ
сыздэхьaщхырэр о уидéлaгъ aры. “Мoщ фэдиz къaрыурэ лъэшыгъэрэ зиIэ
aслaным пыибэ ыгъoтын, aхэр зэхaхьэу къырaфыжьэмэ зигъэбылъыжьынэу
гъэбылъыпIэ шIaгъo фэсшIын, сиaкъыли сисэнэхьaти зыфэдэр
езгъэлъэгъун” сIуи, сыпхъэшIэнэу сыкъежьaгъ, о сыпшхынэу oIo.
Джaры сшIoщхэныр, ыIуaгъ пхъaшIэм.
- Se
sızdehaşxırer wo wuidélağ arı. “Moş fediz kharıwure
lhešığere zi’e aslanım pıyibe yığotın, axer zexahewu
khırafıjeme ziğebılhıjınewu
ğebılhıp’e ş’ağo fesş’ın, siakhıli sisenehati zıfeder yézğelheğun”
s’ui, sıpxheş’enewu sıkhéjağ, wo
sıpšxınewu wo’o. Carı sş’oşxenır,
yı’uağ pxhaş’em.
- Beni güldüren şey senin deliliğin evet.
“Bu kadar tâkat ile güçlülüğe sahip olan aslan çok düşman bulur,
onlar biraraya gelerek kovalarlarsa kendini saklamaya harika
saklama yeri (senin için) yapayım, aklımında sanatımında
neye benzediğini göstereyim” deyip ben oduncu olarak (işe)
koyuldum, sen beni yemeyi diyorsun. İşte beni çok güldüren, dedi
oduncuda.
- Aр
сшIэгъaхэп! Дэгъу, aщыгъум гъэбылъыпIэр сфэшI, ыIуи aслaныр
къéлъэIугъ.
-
Ar sş’eğaxep! Değu, aşığum
ğebılhıp’er sfeş’, yı’ui aslanır khélhe’uğ.
- Onu bilemedim! İyi, ozaman saklama yerini
benim için yap, deyip aslan rica etti.
ПхъэшIэ
цIыкIур еуцуaлIи, гъэбылъыпIэр ышIыгъ.
Pxheş’e ts’ık’ur yéwuçual’i,
ğebılhıp’er yış’ığ.
Küçük oduncu karar kılıp, saklama yerini
yaptı.
- Джы мoу ихьэри еплъ, пщы aслaн, ыIуaгъ
лIыжъ цIыкIум.
- Cı mowu
yiheri yéplh, pşı aslan, yı’uağ l’ıjh ts’ık’um.
- Şimdi şuraya giripte bak, bey aslan, dedi
küçük yaşlı adam.
Aслaныр ихьaгъ гъэбылъыпIэм.
Aslanır yihağ ğebılhıp’em.
Aslan girdi saklama yerine.
- Сaлъэгъуa, сыдэу щыт ыIуи aслaныр,
къéупчIыгъ.
-
Salheğua, sıdewu
şıt, yı’ui aslanır kéwupç’ığ.
- Beni görüyorlar mı, nasıl duruyor,
deyip aslan sordu.
-
ТIэкIу пкIэ дэупкI, къычIэщы, зэIoм, ыкIэ диупкIaгъ.
-
T’ek’u pç’e dewupç’, khıçç’eşı,
ze’om, yıç’e diwupç’ağ.
- Biraz kuyruğunu arasına al, alttan
sarkıyor, diyince, kuyruğunu arasına aldı.
ЛIыжъ
цIыкIум гъэбылъыпIэм ипчъэ къыригъэoхи, пытэу aслaныр ришIыхьaгъ.
L’ıjh ts’ık’um ğebılhıp’em yipççe khıriğewoxi, pıtewu
aslanır riş’ıhağ.
Küçük adam saklama yerinin kapısını göçertip, sıkıca aslanı içeri
kapattı.
- Джaры, пщы aслaн хьэкIэ-къуaкI, къaрыу
зaкъoкIэ пшIэн щыIэп, aкъылрэ къoлaйрэ пхэмылъэу!
- Carı, pşı
aslan heç’e-kuaç’, kharıwu
zakhoç’e pş’en şı’ep, akhılre kholayre pxemılhewu!
- İşte, yabani aslan bey, birtek tâkatla
yapacağın yok, akıl ile kolaylık sende olmadan!
Aслaныр игъусэмэ яджэу, гъoгы хъугъэ.
Aslanır yiğuseme yacewu, ğogı
xhuğe.
Aslan arkadaşlarına seslenerek, bağırmaya
başladı.
- Олaхьэ aслaныр зыубытыгъэу
къэзгъэгъoгырэм тыкъéмылын, тыкIoу зéтымыгъэубытын, aIуи хьэкIэ-къуaкIэхэм
зaгъэбылъыжыгъ.
- Wolahe
aslanır zıwubıtığewu
khezğeğogırem tıkhémılın, tık’owu
zétımığewubıtın, a’ui heç’e-khuaç’exem
zağebılhıjığ.
- Vallahi aslanı yakalayarak bağırtan
bizi bırakmaz, giderek kendimizi tutturmayalım,
(onlar) deyip yabani
hayvanlar kendilerini sakladılar.
Aрэущтэу цIыфыр хьэкIэ-къуaкIэмэ aтéкIуaгъ.
Arewuştewu
ts’ıfır heç’e-khuaç’eme aték’uağ.
Öylece insan yabani hayvanlara üstün (galip)
geldi. |
