MENÜ

 
 
 
 

www.circassiancanada.com         

.........

DİL EĞİTİMİ     9. Ders
 İlhan Aydemir

.........

.........
ЕБГЪУАНЭ ГУКЪИНЭ DOKUZUNCU DERS

БЖЫГЪЭХЭР SAYILAR

Зрабж бжыгъэцlэхэр:		  

.........
Sayma sayıları:

1 - Зы , 2 - Тlу, 3 - Щы, 4 - Плlы, 5 - Тху, 6 - Хы, 7 - Блы, 8 - И

9 - Бгъу, 10 - Пщlы, 0 - Зырикl

11 - Пщlыкlуз, 12 - Пщlыкlутl, 13 - Пщlыкlущ, 14 - Пщlыкlуплl, 15 - Пщlыкlутху

16 - Пщlыкlуих, 17 - Пщlыкlуибл, 18 - Пщlыкlуий, 19 - Пщlыкlубгъу, 20 - Тlощl

Bu dilde sayma düzeni yirmilik sayma düzenine göredir. Fakat bu düzen onluk sayma düzenine değiştirilmiştir. Örneğin otuz beş , yirmi on beş şeklinde idi.

Her iki sayma düzeni de dilin yapısına uygundur.

21 - Тlощlрэ зы, 22 - Тощlрэ тlу, 23 - Тlощlрэ щы, 24 - Тlощlрэ плlы
25 - Тlощlрэ тху, 31 - Щэщlрэ зы, 32 - Щэщlрэ тlу, 33 - Щэщlрэ щы
34 - Щэщlрэ плlы,35 - Щэщlрэ тху

10 - Пщlы, 20 - Тlощl, 30 - Щэщl, 40 - Плlыщl, 50 - Тхущl, 60 -Хыщl
70 - Блыщl, 80 - Ищl, 90 - Бгъущl, 100 - Щэ

200 - Щитl, 300 - Щищ, 400 - Щиплl, 500 - Щитху, 600 - Щих
700 - Щибл, 800 - Щий, 900 - Щибгъу, 1000 - Мин

2 000 - Минитl, 3 000 - Минищ, 4 000 - Миниплl
1 000 000 - Мелуан - зы мелуан, 2 000 000 - Мелуанитl,
10 000 000 - Мелуанипщl

2007 - минитlрэ блы, 2008 - Минитlрэ и,
1955 - Минрэ щибгъурэ тхущlрэ тху
1975 - Минрэ щибгъурэ блыщlрэ тху

Щlэуэ къытхуеблэгъа илъэсыщlэм зэгъусэу дихьэнщ жысlэри
Зафер чэнджэщ есхьэлlа щхьэкlэ къысхуидакъым. Сэ сыкlэлъыплъынурэ
иужькlэ сигу ирихьым сынихьэнущ жиlащ.

Sayıların yazı içerisinde yazılış ve okunuşları ;

Зы мыlэрысэ ------- Bir elma
Зы унэ ---------------- Bir ev
Зы щlалэ ------------- Bir genç
Зы хъвджэбз -------- Bir kız
Зы махуэ ------------- Bir gün
Зы тхьэмахуэ. -------- Bir hafta.
Зы мазэ. ---------------- Bir ay.

Мыlэрыситl ------------- İki elma
Унищ ---------------------- üç ev
Щlэлитху------------------ beş genç
Хъыджэбзибгъу ------ dokuz kız
Мэхуипщl --------------- On gün

On bir ve daha büyük sayılar isimden sonra gelir ve yüz sayısı dışında
isime ulanmazlar. İsme ulananların sonundaki sesli düşer ve isim ile sayı arasına и sesi girer.

Ara sayılar arasına da рэ рэ gelir.

Махуэ тlощlрэ тхурэ. – Yirmi beş gün. ( zaman aralığı olarak )
Махуэ плlыщl. --- Kırk gün.
Мыlэрысэ пщlыкlутху. – On beş elma
Цlыхуищэрэ пщlыкlутхурэ. – Yüz on beş insan.
Еджакlуэ щэныкъуэ. – Elli öğrenci.

Махуэ тlощlрэ тхурэ Истанбул сыщылэжьащ.—Yirmi beş gün İstanbul da çalıştım.
Илъэситкlэ Истанбул сыщеджащ.-------------------- İki yıl İstanbul da okudum.
Хасэм цlыху плlыщlрэ тхурэ къекlуэлlащ.------- Toplantıya kırk beş insan katıldı.
Пэщым цlыху пщlыкlутху щlэсщ. --------------------- Odada on beş insan var.

Зэрызэкlэлъыкlуэ бжыгъэцlэхэр:

Sıralama bildiren sayılar ;

Езанэ- birinci, Етlуанэ - ikinci, Ещанэ - üçüncü, Епщlанэ - onuncu
Епщlыкlутхуанэ - onbeşinci

Зэрагуэш бжыгъэцlэхэр:

Birer ikişer gibi sıra dizi veya paylaşım sözcükleri ;

Кхъыlэ мыlэрысэ зырыз фшхы. --------------- Lütfen birer elma yiyin.
Тхылъ тlурытl къэфщэху. ---------------------- - İkişer kitap satın alın.
Зафер и еджакlуэхэм тхылъ щырыщ яхуигуэшащ.
-------------------------------------------------- Zafer öğrencilerine üçer kitap paylaştırdı.

зырыз - birer, тlурытl - ikişer, щырыщ - üçer, пл!ырыпл!- dörder

Мыlэрысэ зырыз фшхы.--------- Birer elma yiyin.
Махуэ тlурытl фытхущыlэ.---- Bizim için ikişer gün kalın.
Махуэ щырыщ фытхуэлажьэ. - Bizim için üçer gün çalışın.
Тlурытlу кусэ фыхъу. --- İkişerli sıra olun.
Пэщым зырызурэ фыщlэхьэ. Odaya birer birer girin.

Зы тхьэмахуэр мэхуибл мэхъу -- Bir hafta yedi gün oluyor.

Блыщхьэ ---------------- pazartesi
Гъубж -------------------- salı
Бэрэжьей --------------- çarşamba
Мэхуэку ------------------ perşembe
Мэрем -------------------- cuma

Щэбэт --------------------- cumartesi
Тхьэмахуэ --------------- pazar

Ипэ ит мэхуитхур лэжьэгъуэ махуэхэрщ. -- İlk beş gün çalışma günleridir.
Иужь ит мэхуитlри зыгъэпсэхугъуэ махуэхэрщ.
------------------------------------------------- Sonraki iki gün de dinlenme günleridir.

Лlэщlыгъуэ ---- asır
Гъэ - Илъэс --- yıl , sene
Мазэ -------------- ay
Тхьэмахуэ ----- hafta
Махуэ ----------- gün
Жэщ ------------- gece
Махуэ ----------- gündüz
Пщыхьэщхьэ - akşam
Пщэдджыжь -- sabah
Шыджагъуэ ---- öğlen
Нэхуыщ --------- imsak
Кlэху -------------- tan yeri ağarması vakti
Кlыфl ------------- karanlık
Нэху -------------- aydınlık

Щlыlэ -------------- soğuk
Хуабэ ------------- sıcak
Щlыlэтlыlэ ------- serin
Псыlэтlыlэ ----- - nemli

Илъэсым и пычыгъуэхэр - Yılın bölümleri ;

Щlымахуэ ----------------- Kış
Гъатхэ --------------------- İlkbahar
Гъэмахуэ ----------------- Yaz
Бжьыхьэ ------------------ Sonbahar

Мазэхэр ------------------- Aylar

1- Щlышылэ ------------ ocak
2- Мэзае ----------------- şubat
3- Гъэтхэпэ -------------- mart
4- Мэлыжьыхъ --------- nisan
5- Накъыгъэ ------------- mayıs
6- Мэкъуэуэгъуэ ------- haziran
7- Бадзэуэгъуэ --------- temmuz
8- Шыщхьэlу ------------ ağustos
9- Фокlадэ --------------- eylül
10- Жэпуэгъуэ ----------- ekim
11- Щакlугъуэ ------------ kasım
12- Дыгъэгъазэ ---------- aralık

Bu isimlendirmeler o ayın yılın zamanın özelliklerine göre ve ses anlam
düzeneğine göre isimlendirilmişlerdir.

Щыпэгъэ - geçen yıldan bir önceki yıl
Нэгъабэ - geçen yıl
Мыгъэ - bu yıl
Етlэнэгъэ - gelecek yıl

Вэсмахуэ - dünden önceki gün
Дыгъуасэ - dün
Нобэ - bugün
Пщэдей - yarın
Пщэдеймыщкlэ - Yarından sonraki gün
Къэбыщкlэж - Yarından sonraki günden sonraki gün
Къэбывэх - Yarından sonraki günden sonraki günden sonraki gün.


ПКЪЫГЪУЭХЭР --------- Vücut organlarımız

Пкъы – organ, lэпкъ лъэпкъхэр


Нэ -------- - göz ------------------------ lэ ------- el
Нэlу ------ - yanak --------------------- lэгу -------- aya, avuç içi
Нэкlу ------ göz çukuru -------------- lэхъуамбэ --- parmak
Набдзэ --- kaş ------------------------- lэбжьанэ ---- tırnak
Нэбжьыцl -- kirpik -------------------- lэштlым ------ yumruk
Напlэ ----- Göz kapağı --------------- lэпщэ ------ - bilek
Натlэ ------ alın ----------------------- lэблэ -------- kol
Напэ ------ yüz -------------------------lэфракlэ ---- dirsek
Щхьэ ------ baş ------------------------- Лъэ --------- ayak
Щхьэц ---- saç ------------------------ Лъакъуэ --- ayak
Пщэ ------- boyun --------------------- Лъэдакъэ --- topuk
Пщэдыкъ --- ense ------------------- Лъэхъуамбэ -- ayak parmağı
Тхьэкlумэ --- kulak ------------------ Лъэбжьанэ --- ayak tırnağı
Жьэ --------- ağız ----------------------- Лъэкlэн ------- aşık kemiği
Дзэ ---------- diş ------------------------- Лэдий -------baldır aşık arası
Дзэпэфlанэ - ön kesici diş -------- Лъапщэ ---- ayak bileği
Дзэщхьэл --- azı dişi ---------------- Лъэкlампlэ -- baldır
Хьэдзэ ------ köpek dişi ------------- Лъэгуажьэ --- diz
Дзэл ------- diş eti -------------------- Куэ ------- diz üstü, bacak
Бзэгу ----- dil ----------------------------- el ayak araçları
Жьэпкъ ----- çene --------------------- Лъэрыгъ --- ayakkabı
Жьэкъыпэ --alt çene -----------------Лъэпыlу ---- terlik
Жьэгъу ---- bademcik ----------------Лъэпэд ----- çorap
Пэ ------- burun ------------------------ Лъэрыгъыпс - ayakkabı bağı
Пэпкъ --- burun kemiği -------------- lэлъэ ------ eldiven
Пащlэ ---- bıyık ------------------------- lэпщэхъу ---- bilezik
Жьакlэ -- - sakal ---------------------- lэлъын ------ yüzük
Фlыншэ --- dilcik ----------------------- lэпхъуалъэ --- yüksük
lупэ --------dudak ----------------------- Лъэбакъуэ --- adım
Дамэ ------ kol kanat ------------------ Лы ------- et
дэмащхьэ --- omuz ------------------ Щэ ------- vücut yağı
Блэгущlэ ---- koltuk ------------------ Щхьэкуцl ---- beyin
бгъэгу ---- göğüs tahtası ------------- Къупщхьэ --- kemik
Бгъэ ------- göğüs ----------------------- Дзажэ --- kaburga
Блатхьэ ---- kürek kemiği ----------- Кlэ - Кlапэ - kuyruk
Сытх --------- sırt ------------------------- lу ------- nefes yolu
Тхыцlэ ------- omurga ------------------- Къурмакъей - nefes borusu
Тэмакъ ------ yemek borusu --------- Шхалъэ ----- miğde
Tхьэмбыл ---akciğer ------------------- Зэз ------- - öd kesesi
Тхьэмщlыгъу - karaciğer ------------- Жьэжьей ----- böbrek
Кэ ------------- dalak ------------------- Ныбэ --- - karın
Кlэтlий ------- - bağırsak ---------------- Ныбапхъэ -- işkembe
Бынджэ ------ göbek ------------------- Курыт ----- ur
Ныбафэ ------ karın derisi -------------- Гу ------ kalp
Лъхуалъэ --- rahim ---------------------- Хуэ ----- sinir damar
Быдз ----- meme ------------------------- Лъынтхуэ --- kan damarı


Сысымаджэщ. -----Hastayım
Сыт уи лажьэр? --- Neyin var?
Сищхьэр мэуз. --- Başım ağrıyor.

Уэ сыт уи лажьэр? Сыт къоузыр? - Neyin var ? neren ağrıyor
Ныбажэ сыхъуащ. Си ныбэр мэуз. - İshal oldum. Karnım ağrıyor.

Зафер щlыlэ хэхьащ, пыху сыху хъуащ. - - Zafer soğuk aldı, nezle oldu.

Хьэнтхъупс хуабэ езгъэфэн игъуэттэм фlы хъужынут.
--------------------------- Sıcak çorba içirecek birini bulabilse iyileşecekti.

Зафер дзэ lумтыжу зыхэсхащ. ----- Zaferde diş kalmadığını duydum.

Тхьэм жьыщхьэ махуэ ищl. ----- Allah sağlıklı bir yaşlılık nasibetsin.

Махуэ къэс уидзэхэр умлъэщlым уэри аращ къыпщыщlынур.
------------- Her gün dişlerini fırçalamazsan senin de başına aynı şeyler gelecektir.

Пщэдджыжь къэс укъызэртэджу щхьэгъубжэхэр lухи жьы къабзэ
къыщlегъахуэ. Her sabah uyanınca pencereleri aç da temiz hava girişini sağla.

Уэ lэхэр уи напэр къабзэу фlэтхьэщlыкl.--- Ellerini , yüzünü temiz yıka.

Уи lэпкъ лъэпкъхэм зегъэужь. ----- Vücudunu canlandır.

Къэбзагъэр узыншагъэщ. ----- Temizlik sağlıktır.

Зафер идзэхэр щыlуакым лъы тlэкlу къижащ.
------------------------------------- - Zaferin dişlerini çekerlerken biraz kan aktı.

Зафер ар щилъагъум къэмэхащ. ------- Zafer onu görünce bayıldı.

Мэзэ и адэм гу щылъитэм сыту игъэщlэгъуа. - Maze onu görünce ne kadar şaşırdı.

Мазэ и адэр зи мышынэу игугъэт. ----- Maze babasını hiç korkmuyor sanıyordu.

Лэжьыгъэр зыхэзылъхьар Щокъул Илхьэнщ.

.........

.........

                     

kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı  kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı  kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı  kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı  kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı  kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı

www.circassiancanada.com         

..