|
Dil bilgisi
(Gramer)
Fiil çekimleri
Gelecek zaman fiilinin şahıs zamirlerine göre
aldığı ekleri aşağıda inceleyelim.
|
æз |
-дзынæн |
æj |
-zınæn |
ben |
-ecekim
|
| |
|
|
|
|
|
|
ды |
-дзынæ |
dı |
-zınæ |
sen |
-eceksin
|
| |
|
|
|
|
|
|
уый |
-дзæн(ис) |
uıy |
-zæn(iş) |
o |
-ecek
|
| |
|
|
|
|
|
|
мах |
-дзыстæм |
max |
-zıştæm |
biz |
-ecekiz
|
| |
|
|
|
|
|
|
сымах |
-дзыстут |
şımax |
-zıştut |
siz |
-eceksiniz |
| |
|
|
|
|
|
|
уыдон |
-дзысты |
uıdon |
-zıştı |
onlar |
-ecekler
|
Aşağıdaki fiiller geniş
zamanı gösterir.
|
калын |
kalın |
dökmek
|
| |
|
|
|
фыссын |
fışşın |
yazmak
|
| |
|
|
|
кусын |
kuşın |
çalışmak
|
| |
|
|
|
дзурын |
zurın |
konuşmak |
| |
|
|
|
цæуын |
sæuın |
gitmek |
"Kuşın", "Çalışmak" fiili
ile Gelecek zaman fiil çekimini örneklendirelim.
|
æз кусдзынæн |
æj kuşzınæn |
ben çalışacağım
|
| |
|
|
|
ды кусдзынæ |
dı kuşzınæ |
sen çalışacaksın |
| |
|
|
|
уый кусдзæн |
uıy kuşzæn |
o çalışacak |
| |
|
|
|
мах кусдзыстæм |
max kuşzıştæm |
biz çalışacağız
|
| |
|
|
|
сымах кусдзыстут |
şımax kuşzıştut |
siz çalışacaksınız
|
| |
|
|
|
уыдон кусдзысты |
uıdon kuşzıştı |
onlar çalışacaklar
|
Osetçe de isimler, tekil ve
çoğul hallerinde(durumlarında) bulunurlar. İsimleri
çoğul yapmak için genelde tekil ismin sonuna “-tæ”
eki getirilir.
|
бел |
byel |
bel(kürek) |
|
белтæ |
byeltæ |
beller(kürekler) |
| |
|
|
|
ныв |
nıv |
resim (fotograf) |
|
нывтæ |
nıvtæ |
resimler
(fotograflar) |
| |
|
|
|
дукани
|
dukani |
dükkan |
|
дуканитæ |
dukanitæ |
dükkanlar |
Bazen çoğul yapılacak tekil
ismin sonu ile çoğul eki –t
(tæ) arasına “-ы
-ı”
harfi gelmektedir. Bunlara örnekler aşağıda verilmiştir:
Sonu ünsüzle biten tekil
isimler.
|
цæст |
sæşt |
göz |
|
цæстытæ |
sæştıtæ |
gözler
|
| |
|
|
|
куыст |
kuışt |
iş |
|
куыстытæ |
kuıştıtæ |
işler
|
| |
|
|
|
кæрт |
kært |
avlu (bahçe) |
|
кæртытæ |
kærtıtæ |
avlular
(bahçeler)
|
| |
|
|
|
бындз |
bınz |
sinek |
|
бындзытæ |
bınzıtæ |
sinekler |
| |
|
|
|
цалх |
salx |
teker (tekerlek) |
|
цæлхытæ |
sælxıtæ |
tekerler
(tekerlekler) |
| |
|
|
|
карк |
kark |
tavuk |
|
карчытæ |
karçıtæ |
tavuklar |
Önemli Not:
Ancak, ismin sonu aşağıdaki ünsüz harflerle biterse,
yukarda ki kural geçerli olmaz.
|
–ргъ
–rğ |
-лгъ
–lğ |
-рг
–rg |
-рд
–rd |
-рм
-rm |
-лм
–lm |
| |
|
|
|
|
|
|
-рв
–rv |
-рс
–rş |
-рз
–rj |
-рдз
–rz |
-рт
–rt |
-нд
–nd |
| |
|
|
|
|
|
|
-нт
–nt |
-нк
–nk |
-нг
–ng |
-вг
–vg |
-ндз
-nz
|
-хс
-xş
|
Örneğin:
|
аргъ
æргътæ |
ærğ
arğtæ |
fiyat
fiyatlar |
| |
|
|
|
алгъ
æлгътæ |
alğ
alğtæ |
uç
uçlar |
| |
|
|
|
марг
мæргтæ |
marg
mærgtæ |
zehir
zehirler |
| |
|
|
|
кард
кæрдтæ |
kard
kærdtæ |
bıçak
bıçaklar |
| |
|
|
|
арм
æрмттæ |
arm
armttæ |
avuç
avuçlar |
| |
|
|
|
царв
цæрвтæ |
sarv
særvtæ |
yağ
yağlar |
| |
|
|
|
гарз
гæрзтæ |
garj
gærjtæ |
alet(silah)
aletler(silahlar)
|
| |
|
|
|
хардз
хæрдзтæ |
xarz
xærztæ |
harcama(sarf)
harcamalar(sarflar) |
| |
|
|
|
фырт
фырттæ |
fırt
fırttæ |
oğlan
oğlanlar |
| |
|
|
|
зæронд
зæрæдтæ |
jærond
jærædtæ |
| 
