|
Öğrenme metodu:
Sözcükleri ezberleyiniz. Sözcükleri küçük kartlara ön
tarafa Adigece'sini arka sayfasına da Türkçelerini
yazınız. Otobüste tramvayda cebinizden çıkararak
ezberleyiniz. Öğrendiklerinizi hem Adigece'den Türkçe'ye
hem Türkçe'den Adigece'ye diğerlerinden ayırınız.
Cümleleri de aynı şekilde ezberleyerek öğreniniz.
Nokta nokta boş bırakılan yerleri doldurunuz.
( ’ ) kesme işareti olarak kullanılıyor
Kim her gün aksatmadan öğrenirse bir ayda Adigece
konuşabilir.
|
Aşağıdaki fişleri yazıcıdan çıkarıp
kullanabilirsiniz. |
| |
Demir serttir:
ğuıççır pıte – ğuışşır bıdeş
Süt beyazdır:
şer fıjı – şer xuıjş
Diş beyazdır:
tser fıjı – dzer xuıjş
Dişler beyazdır:
tsexer fıjı – dzexer xuıjş
Adigece ile Türkçe sözcük dizilişinde benzerdir. Hem
Adigece hem Türkçe’de dizilim özne tümleç yüklem
şeklindedir. Batı dilleri ve Rusça’da ise dizilim özne
yüklem tümleç şeklindedir.
Yumuşak ekmekler sofradadır: Haluğ şabexer anem tél –
Şşakhue şabexer anem télş
Sıcak ekmekler sofradadır: Haluğ fabexer anem télh –
Şşakhue xuabexer anem télş
Görüldüğü gibi sıfatlar Türkçe’de nitelediği isimden
önce gelirken Adigece’de çoğunlukla önce isim sonra da
sıfat gelmektedir.
Yumuşak ekmekler sofradadır: Haluğ şabexer anem
tél
Sıcak ekmekler sofradadır: Haluğ fabexer anem
télh
Yukarıda da görüldüğü gibi çoğul halinde Türkçe’de isim
çoğul eki almakta sıfat değişmemektedir. Adıghece’de ise
çoğul ekini alan sıfattır.
Yanıt yaz
|
|
|
|
|
Haluğ |
|
ekmek |
|
............ |
|
Mıye |
|
elma |
|
............ |
|
Saneşha |
|
üzüm |
|
............ |
|
Çümpe |
|
çilek |
|
............ |
|
Naşe |
|
kavun |
|
............ |
|
Deşxo |
|
ceviz |
|
............ |
|
Dejıy |
|
fındık |
|
............ |
|
Şent'ırğo |
|
kiraz |
|
............ |
|
Şxıvı |
|
yoğurt |
|
............ |
|
Şate |
|
kaymak |
1. yeceğude öğrendiğimiz sözcükleri cümle içinde
kullanacağız. Lütfen boş yerleri doldurunuz!
Feyen: İstemek
Haluğ sıfay: Ekmek istiyorum.
Mıye
..........................
Saneşha ..........................
Çümpe ..........................
Naşe ..........................
Deşxo ..........................
Dejıy ..........................
Qujı ..........................
Şent'ırğo ..........................
Şxıvı ..........................
Şate ..........................
Soru sorma.
Haluğ vıfaya? Ekmek istiyor musun?
Lütfen boş yerleri doldurunuz!
Mıye ..........................
Saneşha ..........................
Çümpe ..........................
Naşe ..........................
Deşxo ..........................
Dejıy ..........................
Qujı ..........................
Şent'ırğo ..........................
Şxıvı ..........................
Şate ..........................
Arı: evet
Hav: hayır
''hayır''la yanıtlanınca son ek olarak (p) gelir
Haluğ vıfaya? Ekmek istiyor musun?
Arı sıfay Evet istiyorum
Hav sıfayep Hayır istemiyorum.
Lütfen boş yerleri doldurunuz!
Saneşha ..........................
Çümpe ..........................
Naşe ..........................
Deşxo ..........................
Dejıy ..........................
Qujı ..........................
Şent'ırğo ..........................
Şxıvı ..........................
Şate ..........................
|
mır |
|
bu |
|
мыр |
|
................. |
|
cıd |
|
ne |
|
сыд |
|
................. |
|
yecap’ |
|
okul |
|
еджап1 |
|
................. |
|
vıne |
|
ev |
|
унэ |
|
................. |
|
neğunc |
|
gözlük |
|
нэгъундж |
|
................. |
|
cane |
|
elbise |
|
джанэ |
|
................. |
|
ğonçenc |
|
pantolon |
|
гъончэндж |
|
................. |
|
çığı |
|
ağaç |
|
чыгы |
|
................. |
|
peş |
|
oda |
|
пэш |
Yukarıdaki sözcükleri aşağıdaki örneğe göre soru cümlesi
kurup yanıtlayınız.
Mır sıd? Bu ne?
Mır yecap’ Bu okul.
M.......
S....... ? ............
.............................
M.......
S....... ? ............
.............................
M.......
S....... ? ............
.............................
M.......
S....... ? ............
.............................
M.......
S....... ? ............
.............................
M.......
S....... ? ............
.............................
| |
|
xet |
|
kim |
|
............ |
|
tı |
|
baba |
|
............ |
|
nı |
|
anne |
|
............ |
|
nıbjeğu |
|
arkadaş |
|
............ |
|
pşaşe |
|
kız |
|
............ |
|
şave
|
|
erkek çocuk |
|
............ |
|
melaxo |
|
koyun çobanı |
|
............ |
|
Nart |
|
erkek ismi |
|
............ |
|
Gunef
|
|
kız ismi |
|
............ |
|
sateş
|
|
amcam |
|
............ |
|
saneş |
|
dayı |
|
............ |
|
sateşıpxu |
|
hala |
|
............ |
|
saneşıpxu |
|
teyze |
|
............ |
|
nenej |
|
nine |
|
............ |
|
tetej |
|
dede |
|
Yukarıdaki sözcükleri aşağıdaki örneğe göre soru
cümlesi kurup yanıtlayınız.
Mır xet? Bu kim?
Mır tı. Bu baba.
M.......
X....... ? ............
.............................
M.......
X....... ? ............
.............................
M.......
X....... ? ............
.............................
M.......
X....... ? ............
.............................
M.......
X....... ? ............
.............................
M.......
X....... ? ............
.............................
M.......
X....... ? ............
.............................
M.......
X....... ? ............
.............................
M.......
X....... ? ............
.............................
M.......
X....... ? ............
.............................
M.......
X....... ? ............
.............................
M.......
X....... ? ............
.............................
M.......
X....... ? ............
.............................
M.......
X....... ? ............
.............................
k’on: gitmek (Dilinizi ortasını damağınızın
ortasına yapıştırın ve
gırtlaktan sesi çıkarın.)
Tıde vık’ore? Nereye
gidiyorsun?
Maykop sek’o Maykop’a
gidiyorum
Nalçık
........
Çerkessk
........
Soçi
........
Krasnodar
........
Berlin
........
Moskov
........
Hamışç’ey
........
Yecap’e
Yecap’em sek’o. Okula gidiyorum.
Xate
....................................... Bahçeye
gidiyorum. (Bahçe)
Vıne ....................................... (ev)
Txap’e .......................................
(yazı yazılan yer)
Hable .......................................
(mahalle)
Ç’eyım sek’o. Ovaya gidiyorum (ova)
Mez
....................................... (orman)
Vıram .......................................
(sokak)
Txı ....................................... (tepe,
sırt)
Şeş .......................................
(ahır)
Sıdev vışıt? Nasılsın?
Sıdev vışıt, vızepeşa? Nasılsın
iyi misin?
Vepsev. Sağlığını diliyorum.
Vepsevıj.
Sende sağ ol.
Diyalog 1
-
Sıdev vışıt Nıbjeğu? Nasılsın
dostum?
- Sıdeğu. İyiyim.
- Verı? Ya sen?
- Seri sıdeğu. Ben de iyiyim.
Diyalog
2
- Maf Nart. İyi günler Nart.
- Maf. Vera Nart? İyi günler. Sen
misin Nart?
- Arı, serı. Evet, benim.
- Fesapş! Hoşgeldin!
- Tha
veğepsevapş. Hoş bulduk!
- Tıde vışı’ağ?
Neredeydin?
-
Şapsığem sışı’ağ. Şapsığ’daydım.
Diyalog 3
- Maf Nıbjeğur?
İyi günler dostum!
- Maf!
Sağ ol!
- Vısç’erep... Seni
tanımıyorum...
- Se Tırkum sışiş. Ben
Türkiye'denim.
- Ara! Fesıjapşı. Öyle mi? Hoş
geldin.
- Vıxevkuağ Yanıldın.
- Sıda? Neden?
- Xekum şış sıxujığ. Vatandaş oldum
-
Sıbğeguş’ağ. Fesapşı. Beni
sevindirdin. Hoş geldin.
Dikkat!
vatanında yaşayan her gün gördüklerine fesapş
denir. Yabancı ülkeden misafir gelen Adıgelere
fesıjapşı diye selamlanır.
|
guş’on
|
|
sevinmek |
|
............ |
|
yecen |
|
okumak |
|
............ |
|
cegun
|
|
oynamak |
|
............ |
|
şxen
|
|
yemek
yemek |
|
............ |
|
dehaşxın |
|
gülmek |
|
............ |
|
ğın |
|
ağlamak
|
|
............ |
|
çen
|
|
koşmak |
|
............ |
|
vıcın |
|
dans
etmek |
|
............ |
|
txen |
|
yazmak |
|
............ |
|
den |
|
dikiş
dikmek |
|
............ |
|
se |
|
ben |
|
............ |
|
ve |
|
sen |
|
............ |
|
ap |
|
o |
|
............ |
|
seguş'o |
|
seviniyorum |
|
............ |
|
secegu
|
|
oynuyorum |
|
............ |
|
veguş'o |
|
seviniyorsun |
|
............ |
|
vecegu |
|
oynuyorsun |
|
............ |
|
meguş'o |
|
seviniyor |
|
............ |
|
mecegu |
|
oynuyor |
Yukarıdaki fiilleri tekil şahıslara göre çekimini
yapınız.
....................
dehaşxı
gülüyorum
....................
dehaşxı
gülüyorsun
....................
dehaşxı
gülüyor
|
Aze |
|
doktor |
|
............ |
|
çele
yeğac |
|
öğretmen |
|
............ |
|
axo |
|
çoban |
|
............ |
|
pşerhak’o |
|
aşcı |
|
............ |
|
Txak'o |
|
yazar |
|
............ |
|
vısak’o |
|
şair |
|
............ |
|
Veredı’o |
|
şarkıcı |
|
............ |
|
thamate,
|
|
önder,
aydın |
|
............ |
|
Koren
ut |
|
kaleci |
|
............ |
|
jönak’o |
|
çift
süren |
|