|
Notlar:
1) Terimlerin çeşitli dillerde yazılışları / işareti ile
ayrılmıştır Adige/Adghe vs. gibi
2) Sözcüklerin yazılışında Latin ve Kiril harfleri
kullanılmış ve .- işareti ile ayrılmıştır. Adige-Адыгэ
3) Yabancı kaynaklı sözcüklerin Türkçe okunuşları parantez
içinde yazılmıştır; Schapsugh (Şapsuğ)
4) Kesme işaretinin alfabetik sıralamada önem
verilmemiştir.
Redade,
Adige halk kahramanlarından birisidir. Kiev kroniklerine göre
Kiev-Rusları 1022'de Tmurtakan kentini kuşatırlar. İki tarafta
boşuna kan akmasını istemezler. Her iki taraftan birer cengaver
ortaya çıkararak yapacakları mücadelede kazanan taraf savaşı
kazanmış olarak kabul edilmesinde anlaşırlar. Adigelerin cengaveri
Redade'ye karşı Kievliler Kutsal Vladimir'in oğlu Mistislav'ı er
meydanına çıkarırlar ve savaşı sonuncusu kazanır ve Redade
hayatını yitirir. Aradan on yıl geçtikten sonra Adige Kralı İndar
bin Asetin savaşçı ile birlikte Tmurtakan'ı fethederek tekrar ele
geçirir ve Redade'nin de intikamını almış olurlar.
Redade gerek
isim gerek tarihi ve masalımsı destanlarda devamlı olarak yeri
olan hem erkek hem de kadın motiftir. Nitekim Adige gelin alma
merasiminde söylenen gelin alma şarkısında halen hep Redade'nin
adına atfedilerek söylenir. Bu da Redade'ye olan bağlılığı ve
sevgiyi göstermesi yönünden ilginçtir. Gelin alma şarkısından
nakaratlarda tekrarlanan cümleleri aşağıya yazıyorum.
О Рэдадэ,
Redade
We Redade
Güzel Redade bizim gelinimiz."
Рэдадэ гуащэр
тыныса.
Redade guşçer
tınısa "
Rha,
Volga nehrinin diğer bir adı.
Ricardus,
Macar Dominik rahiplerinden. Büyük Macaristan'ı bulma hayaliyle
yola çıkarak, Konstantinopel üzerinden Taganrog'a gelerek burada
Adige kralı Fersache'ye bir kaç ay misafir olduktan sonra, oradan
hareket ederek Alanların yanına kadar giderek geri gelir. Ancak
sözü edilen büyük Macaristan'ı bulamaz.
Rion,
bkz. Erak |
