İronau, Dıguronau (Digoronau) ve Tual
olarak üç lehçe grubu kullanılmaktadır İronau daha yaygın ve
çoğunlukla doğu bölgede konuşulur. Dıgur lehçesi daha eskidir,
daha çok kuzey ve batı bölümlerinde konuşulur. Tual lehçesi
ise İronau lehçesine daha yakın ve daha çok Güney Osetya da
konuşulur. 1920 ve 1930 yıllarında İronau ve Dıguronau her
ikisi de yazın dili olarak kullanılmasına karşın, günümüz de
Dıgur lehçesinin yazılı şeklinin yok olduğu söylenmektedir.
Oset Edebiyat dilindeki bütün seslerin toplamı 35 adettir.
Bunların yedisi sesli, ikisi yarı sesli ve yirmi altısı
sessizdir. Ancak Oset diline diğer komşu dilerden daha fazla
Rusça sözcük girdiğinden, “ё, ж, ш, щ, э, ю, я” gibi Rusça
sesler ve dolayısıyla harflerde kullanılmaktadır. 19 ncu YY.
ortalarında A. Segren Kıril alfabesinden esinlenerek Osetçe
içinde Kıril alfabesi oluşturdu ve F. Miller'in yaptığı bazı
değişikliklerle bu alfabe Rus devrimine kadar kullanıldı. Bu
tarihten başlayarak kullanılan Alfabeler sırasıyla:
1. XIX ncu YY ortaları-1923 Kıril Harfleri
2. 1923-1938 Latin Harfleri
3. 1938-1954 Kiril Harfleri (Kuzey Osetya için)
4. 1938-1954 Gürcü harfleri (Güney Osetya için)
5. 1954-Devamında Kiril harfleri bütün Osetler için
OSET (ALAN-İRON) KIRİL ALFABESİ VE SIRASI
|
Kıril |
Adı |
Sesi |
Kıril
Osetçe Sözcük |
Türkçe Anlamı |
|
А а |
A |
[a] |
Apв-Кaд |
gökyüzü-hürmet/saygı/onur/şeref |
|
Æ æ |
A EI |
[æ] |
Æмбaл-Cæp |
arkadaş-baş/lider |
|
Б б |
Be |
[b] |
Бaлц-Caби |
gezi/seyahat-yavru/bebek |
|
В в |
Ve |
[v] |
Вæйы-Тæвд |
olur-sıcak |
|
Г г |
Ghe |
[g] |
Гaл-Нæмыг |
öküz-mermi |
|
Гъ гъ |
|
|
Гъa-Æгъдay-caгъæc |
ha-terbiye/örf/adet-ağıt
|
|
Д д |
De |
[d] |
Диc-Фæд |
hayret-ayak iz |
|
Дж дж |
|
[dз] |
Джиx-Фыдджын |
şaşkınlık-bir
tür etli börek |
|
Дз дз |
|
[dz] |
Дзyн-Кyыдз |
ekmek-köpek/it |
|
Е е |
Ye |
[je] |
Ефc-Бeл-Дæнджыз |
kısrak-bel/kürek-deniz |
|
Ё ё |
Rusça |
|
Щёткæ |
fırça |
|
Ж ж |
Zhe |
[z] |
Жaкet-Абaжyp |
ceket-abajur |
|
З з |
Ze |
[з] |
Зын-Фæз |
zor-mera/otlak |
|
И и |
I |
[i] |
Иpoн
-Биpæ |
Alan/Oset-çok/fazla
|
|
Й й |
kısa I |
[j] |
Йæxи-Мийaг |
kendi-belki/olası |
|
К к |
Ka |
[k] |
Кoм-Бæpкaд |
vadi-bereket
|
|
Къ къ |
|
|
Къax-Фæткъyы |
ayak-elma |
|
Л л |
El |
[l] |
Лæг-Бaл |
erkek/adam-kiraz |
|
М м |
Em |
[m] |
Мaд-
Кyымæ |
anne- ? |
|
Н н |
En |
[n] |
Нoм-Æнyc |
ad-
asır/yy./sonsuz/ebedi |
|
О о |
O |
[o] |
Oнг-Xox-Дoн |
kadar-dağ-su |
|
П п |
Pe |
[p] |
Пыл-Æппæлгæ |
fil-övünme |
|
Пъ пъ |
|
|
Пъaзбын-Пъамидор |
maki/fundalık/sazlık-domates |
|
Р р |
Er |
[r] |
Poн-Cæкæp |
kemer-şeker |
|
С с |
Es |
[s] |
Coм-Бæлac |
yarın/yarınki/ruble-ağaç |
|
Т т |
Te |
[t] |
Tæвд-Cтyp |
sıcak-sığır/büyükbaş
|
|
Тътъ |
|
|
Тъæпæн-Тъыссын |
yassı-sokmak |
|
У у |
U |
[u] |
Ycтyp-Тypкaг |
sığır/büyükbaş-Türk |
|
Ф ф |
Ef |
[f] |
Фæд-cæфт |
ayak izi-kayıp
|
|
Х х |
Ha |
[x] |
Xyд-Бæx |
şapka-at
|
|
Хъ хъ |
|
|
Хъæy-Apaхъхъ-Хъyг |
köy-rakı-inek
|
|
Ц ц |
Tse |
[ts] |
Цoнг-Бaлц |
kol-gezi/seyhat
|
|
Цъ цъ |
|
|
Цъaммap |
ahlaksız/arlanmaz-çay |
|
Ч ч |
Che |
[t∫] |
Чиныг-Aйчы
цъap |
kitap-yumurta zarı/kabuğu |
|
Чъ чъ |
|
|
Чъизи |
pis/kirli |
|
Ш ш |
Sha |
[s] |
шаблoн |
kalıp |
|
Ъ ъ |
|
|
-
no palatalization¹ |
sert,
kalın |
|
Ы ы |
Yery |
[1] |
Cыл-Фыpт-Миcын |
dişi-oğul-yoğurt |
|
Ь ь |
|
[ j]
|
--
palatalization¹ |
^
yumuşak-ince |
|
Э э |
E |
[e] |
Электрон |
elektron |
|
Ю ю |
Ju ju |
[ju] |
Июл-Aтaтюpк |
hepsi-Atatürk
|
|
Я я |
Ja ja |
[ja] |
Янвap-Тaня |
Yanvar-Tanya
insan ismi |
Internet’te bulunan aşağıdaki “Jærond (Latinag) İron Alfavit (İron
Fışşınad)” yani Türkçe çevirisiyle “Eski (Latin) İron Alfabe”
ve Latin harfleri içeren İronca yazılmış örnek sözcüklerin
1923-1938 yılları arasında kullanıldığı sanılmaktadır. Bununla
ilgili haberler, okuma ve yazmayı kolaylaştırır ümidiyle “ALAN
KAFKAS PLATFORMU’NA” taşınmış, meraklılarınca büyük ilgi
görmesi üzerine daha fazla bilgi edinme çalışmaları ve her
edinilen yeni bilginin ortamda paylaşılmış olması
sevindirmiştir. Adı geçen Latince Alfabe Harfleri ve bu
harfleri içeren İron sözcükler aşağıda verilmektedir.
ZÆROND (LATİNAG) IRON ALFAVİT [ESKİ (LATİNCE) İRON (OSET-ALAN)
ALFABE]
Зæронд (латинаг) Ирон Алфавит (Ирон Фыссынад)
The old Ossetian Latin Alphabet (Alphabet Of Ossetes)
Старый (латинский) Осетинский Алфавит
|
*А а |
[a] |
A a |
(Arv-Kad) |
|
Н н |
[n] |
N n |
(Nom-Ænus) |
|
Ææ |
[æ] |
Æ æ |
(Æmbal-Sær) |
|
О о |
[o] |
O o |
(Xox-Don) |
|
Б б |
[b] |
B b |
(Balc-Sabi) |
|
П п |
[p] |
P p |
(Pyl-Æppælgæ) |
|
В в |
[v] |
V v |
(Væjy-Tævd) |
|
Р р |
[r] |
R r |
(Ron-Sækær) |
|
Г г |
[g] |
G g |
(Gal-Næmyg) |
|
С с |
[s] |
S s |
(Som-Bælas) |
|
**Гъ |
|
H h |
(Æhdau-Sahæs) |
|
Т т |
[t] |
T t |
(Tævd-Stur) |
|
Е е |
[e] |
E e |
(Bel-Dendžyz) |
|
**Тъ тъ |
|
Th th |
(Thæpæn) |
|
Д д |
[d] |
D d |
(Dis-Fæd) |
|
У у |
[u] |
U u |
(Ustur-Turkag) |
|
З з |
[з] |
Z z |
(Zyn-Fæz) |
|
Ф ф |
[f] |
F f |
(Fæd-Cæft) |
|
Дз дз |
[dz] |
Dz dz |
(Dzul-Kuydz) |
|
Х х |
[h] |
X x |
(Xud-Bæx) |
|
Дж дж |
[dз] |
Dž dž |
Fyddžyn) |
|
**Хъ хъ |
|
Q q |
(Qæu-Araqq,Qug) |
|
И и |
[i] |
I i |
(Iron-Biræ) |
|
Ц ц |
[ts] |
C c |
(Cong-Balc) |
|
Й й |
[j] |
J j |
(Mijag-Jæxi,) |
|
**Цъ цъ |
|
Ch ch |
(Chammar-Chaj) |
|
К к |
[k] |
K k |
(Kom-Bærkad) |
|
Ч ч |
[t∫] |
Č č |
(Činyg-Ajčy char) |
|
**Къ |
|
Kh kh |
(Khah-Fætkhuy) |
|
**Ы ы |
|
Y y |
(Syl-Fyrt-Misyn) |
|
Л л |
[l] |
L l |
(Læg-Bal) |
|
Ю ю |
[ju:] |
Ju ju |
(Ijul-Atatjurk) |
|
М м |
[m] |
M m |
(Mad-Kuymæ) |
|
Я я |
[ja] |
Ja ja |
(Janvar-Tanja) |
Dipnot:
* Osetçe Kıril alfabesi harfleri - [Uluslararası Fonetik ses
uyumuna göre Latin harfleri - Osetçe Latin harfleri ve örnek
sözcükler.
** Uluslararası Fonetik ses uyumu olmayan İron harfleri.
Yukarıda ki Oset Latin Alfabede görüldüğü gibi, aşağıdaki
harflerin Uluslararası ve Türkçe’de de, yazıldığı gibi
okunduğu ve alışılmış harflerdir. Bunlar:
A a-А а
[a] Apв-Arv-Gök, Türkçe aynı “Arv” okunur ve
yazıla da bilir.
B b-Б б
[b] Бaлц-Balc-gezi/seyahat, Türkçe “Bals” okunur
ve yazıla da bilir.
D d-Д д
[d] Диc-Dis-Endişe, Türkçe “Diş” okunur ve yazıla
da bilir.
F f-Ф ф
[f] Фæд-Fæd-Ayak izi, Türkçe aynı “Fæd” okunur ve
yazıla da bilir.
G g-Гг
[g] Гaл-Gal-Öküz, Türkçe aynı “Gal” okunur ve
yazıla da bilir.
I i –И и
[i] Биpæ-Biræ-Çok/Fazla, Türkçe aynı “Biræ”
okunur ve yazıla da bilir.
K k-К к
[k] Кoм-Kom-Vadi, Türkçe aynı “Kom” okunur ve
yazıla da bilir.
L l-Л л
[l] Лæг-Læg-Adam/Erkek, Türkçe aynı “Læg” okunur
ve yazıla da bilir.
M m-М м
[m] Мaд-Mad-Anne, Türkçe aynı “Mad” okunur ve
yazıla da bilir.
N n-Н н
[n] Нoм-Nom-Ad/Nam, Türkçe aynı “Nom” okunur ve
yazıla da bilir.
O o-О о
[o] Дoн-Don-Su, Türkçe aynı “Don” okunur ve
yazıla da bilir.
P p-П п
[p] Æппæлгæ-Æppælgæ-Övme,Türkçe aynı“Æppælgæ”
okunur ve yazıla da bilir.
R r-Р р
[r] Poн-Ron-Kemer, Türkçe aynı “Ron” okunur ve
yazıla da bilir.
T t –Т т
[t] Tæвд-Tævd-Sıcak, Türkçe aynı “Tævd” okunur
ve yazıla da bilir.
U u-Y у
[u] Ycтyp-Ustur-Sığır, Türkçe “Uştur” okunur ve
yazıla da bilir.
V v-В в
[v] Вæйы -Væjy-Olur, Türkçe “Væyı” okunur ve
yazıla da bilir.
Ancak bazı harflerin, uluslararası ve Türkçe karşılıklarının
yazılış ve okunuşlarında farklılıklar olduğu görülmektedir.
Örneğin Türkçe’de ki:
‘c’ yerine ‘dzh veya dž’
‘ç’ yerine ‘dj veya č’
‘z’ yerine ‘dz’
‘s’ yerine ‘ts’,
‘ş’ yerine ‘ch veya sh’
Yine Türkçede yazıldığı gibi okunan harflerin Oset Latince
karşılıklarının yukarda ve aşağıdaki örnekte de görüldüğü gibi
iki veya üç harfle bir sesin şekillenmesi, her harfi bir ses
olarak okuyan için, okunmayı zorlaştırmakta ve sıkıcı
olmaktadır. Örneğin:
‘çh’ (kalın ‘ç’) yerine ‘djh - čh’
‘sh’ (kalın ‘s’) ‘tsh veya ch’
‘kh’ (kalın ‘k’) yerine ‘kh’
‘ph’ (kalın ‘p’) yerine ‘ph’
‘th’ (kalın ‘t’) yerine ‘th’
‘ya’ yerine ‘ja’
‘yu’ yerine ‘ju’
vs.. gibi. Ancak ‘h’ nın ses olarak kendinden önceki harfi
kalınlaştırma özelliği oluşundan yadırganmayacağı
sanılmaktadır.
Eski Oset-Latince Alfabe ile Türkçe karşılığı aynı yazılıp
okunmayan harfler ve öneriler:
Æ æ-Æ æ-[æ]
Genelde “Æ æ”, bazen bilmeyenler veya klavyede
bulamayanlar “A a, E e” ile yine "E e" üzerine çeşitli
işaretler koyarak uydurmaya çalışarak yazar, “a” veya “e”
olarak okur. Kelimeyi bilenler harfi “a” veya kalın “e” ile
“e” ve “ı” arasında alçak, orta bir ses olarak okur; fakat
genel olarak “a” nın çıktığı yerin daha önünden ve daha uzun
olarak çıkar. Æмбaл-Æmbal-Arkadaş, Türkçe aynı “Æmbal” okunur
ve yazıla da bilir.
"Æ æ" Dünyada yalnızca Oset dilinde kullanılan ses ve harftir. Oset dilinin tek karakteristik bu ses ve harfini kıskançlıkla
korumak gerekir. Uluslararası yazışmalarda Osetler'e özgü “Æ
æ” harfi için, bilgisayar klavyelerinde bulunan “ALT GR”
tuşunu basılı tutarak “A a” harfini tuşlamayla “Æ æ” harfi
yazılabilmektedir. Dolayısıyla yazışmalarda daha zor ve
uydurma seçenekler yerine, Dünya teknolojisinin verdiği
nimetlerden yararlanarak, doğru olan "Æ æ" harfini kullanalım
ve kullandıralım.
Е е-E e-[e]
“E e” yazılır, orta sesli, dar, daha kapalı ve
uzatılarak “ye” okunur. Бeл-Bel-Bel, Türkçe “Byel” okunur ve
yazıla da bilir.
H h-Гъ гъ-[ğ]
Bazen “H h, Ğ ğ, G’ g’, K’ k’, Kh kh”
yazılır, bazen “Къ къ” veya “Хъ хъ” ile karıştırılır. Ağa,
Ağlama, Ağıt vs.. de ki “ğ” gibi okunur. Æгъдay- Ækhdau, Æhdau,
Æk'dau-Adet/Terbiye, Türkçe “Æğdau” okunur ve yazıla da bilir.
Dž dž-Дж дж-[dз]
Bazen “Dž dž, Zh zh, Dzh dzh” yazılır, “c”
veya “c” ye yakın “z” okunur. Фыдджын-Fyddžyn/Fydzhyn-Özel
etli börek adı, Türkçe “Fıdcın” okunur ve yazıla da bilir.
Z z-З з-[з]
“Z z” yazılır, sözcüğe göre daha çok “j”, bazen
“j” ye yakın “z” okunur. Зын-Zyn-Zor, Türkçe “Jın” okunur ve
yazıla da bilir.
Dz dz-Дз дз [dz]
“Dz dz” yazılır, sözcüğe göre daha çok
“z”, bazen “z” ye yakın “j” veya “c” okunur. Дзyн-Dzul-Ekmek,
Türkçe “Zul” okunur ve yazıla da bilir.
J j-Й й-[j]
“J j” yazılır, “y” okunur. Йæxи-Jæxi-kendi,
Türkçe “Yæği” okunur ve yazıla da bilir.
Kh kh-Къ къ
Bazen “Kh kh, K’ k’ ” yazılır, bazen “Гъ гъ”
veya “Хъ хъ” ile karıştırılır, kalın “k” veya “k” ile “g” ve
”q” karışımı okunur. Фæткъyы-Fatkhuy-Elma, Türkçe “Fætkhuı”
okunur ve yazıla da bilir.
S s-С с-[s]
Kiril alfabesinde “C c” harfini Dıgurlar ve
Ruslar “s”, İronlar “ş” olarak okur. Latin alfabesinde ki “C
c” harfi, bazen aynen “C c” veya değiştirerek “S s” harfi ile
yazılır, İronlar genelde “ş” okur. Бæлac-Bælas-Ağaç, Türkçe
“Bælaş” okunur ve yazıla da bilir .
Th th-Тъ тъ
“Tt th” yazılır, kalın yani “t” ile “d”
arası okunur. Тъæпæн-Thæpæn-Yassı, Türkçe aynı “Thæpæn” okunur
ve yazıla da bilir.
X x-Х х-[h]
Genelde “X x”, bazen “H h” yazılır, Araplarda
olduğu gibi kalın ve gırtlaktan “ha” okunur. "h" sesi Osetçe
de yoktur ve kalınlaştırma harfiyle karıştırmamak için
orijinal “X x” harfi kullanılması doğrudur. Бæx-Bæx/Bæh-At,
Türkçe aynı “Bæx” okunur ve yazıla da bilir, “H h”
yazıldığında bile gırtlaktan kalınlaştırılarak “x” sesiyle
okunmalıdır.
Q q-Хъ хъ
Genelde “Q q”, bazen “G’ g’, Kh’ kh’, K’ k’,
Kh kh” yazılır, “Къ къ” veya “Гъ гъ” ile karıştırılır, kısa ve
keskin “k”, “g” ile "ğ" arası bir sesle okunur. Хъæy-Qæu/Kh’æu-köy,
Türkçe “Qæu” okunur ve yazıla da bilir.
Ts ts-Ц ц-[ts]
Kiril alfabesinde ki "C c", bazen aynen "C
c" veya “S s” yazılıp İronlarca "ş" okunduğundan, “s” sesi
için “Ts ts” kullanılmakta ve kelimeye göre daha çok “s”,
bazen sonu tıslamalı “s” ye yakın “csh ” okunur. Цoнг-Cong/Tsong-Kol,
Türkçe “Song” okunur ve yazıla da bilir.
Tsh tsh, Sh sh-Цъ цъ
Sözcüğe göre üstüne bastırarak daha
çok kalın “s”, bazen “c” veya “z” ye yakın “s” okunur. Цъaммap-Chammar/tshammar-Ahlaksız/ arlanmaz/ utanmaz,
Türkçe “Shammar” okunur ve yazıla da bilir.
Č č-Ч ч-[t∫]
Çok kez “Č č, Ch ch” yazılır, “ç” okunur.
Чиныг-Činyg/Chinyg-Kitap, Türkçe “Çinıg” okunur ve yazıla da
bilir.
Y y-Ы ы
Latince “İ i” harfi ayrı ayrı büyük ve küçük “İ
i” ile yazılmadığı ve büyük “İ” için “I” kullanıldığından, “I
ı” harfi “Y y” ile yazılır “ı” okunur. Cыл-Syl-Dişi, Türkçe
“Şıl” okunur ve yazıla da bilir.
Ju ju-Ю ю-[ju:]
Rus-Latince de “Y y” harfi için “J j” harfi
kullanıldığından “yu” okunur. Июл-Ijul-Hepsi, Türkçe “İyul”
okunur ve yazıla da bilir.
Ja ja-Я я-[ja]
Rus-Latince de “Y y” harfi için “J j” harfi
kullanıldığından “ya” okunur. Тaня-Tanja-Tanya/isim, Türkçe
“Tanya” okunur ve yazıla da bilir.
Şimdi yeniden incelemek istenirse:
KIRİL HARFLERİ
А а, Æ æ, Б б, В в, Г г, Гъ гъ, Д д, Дж дж, Дз дз, Е е, Ё ё, Ж
ж, З з, И и, Й й, К к, Къ къ, Л л, М м, Н н, О о, П п, Пъ пъ,
Р р, С с, Т т, Тъ тъ, У у, Ф ф, Х х, Хъ хъ, Ц ц, Цъ цъ, Ч ч,
Чъ чъ, Ш ш, Щ щ, Ъ ъ, Ы ы, Ь ь, Э э, Ю ю, Я я
LATİN HARFLERİ:
А а, Æ æ, B b, C c, Ç ç, D d, F f, G g, Ğ ğ, H h, I ı, İ i, J
j, K k, L l, M m, N n, O o, Ö ö, P p, R r, Q q, X x, S s, Ş ş,
T t, U u, Ü ü, V v, W w, Y y, Z z
Yukarıda ki harflerin şekli ne olursa olsun, nasıl yazılırsa
yazılsın, sesin çıkarılışının, sözcüğü bilmeyenlerce ve hatta
sözcüğü bilenlerin bile yeterli pratiği olmaksızın, harflerle
öğrenmesi çok zordur.
Ancak “a, b, d, f, g, i, k, l, m, n, o, p, r, t, u, v” gibi
bazı harflerin uluslararasında ki çoğunluğun müşterek sesi
olarak kullanılması;
Aşağıdaki harflerin birbirinin yerine geçmesi:
KIRİL-LATİN:
б-b, В-v, г-g, гъ-h, д-d, дж-dzh, дз-dz, е-e, ё-yo, ж-j, з-z,
и-i, й-i, к-k, къ-kh, л-l, м-m, н-n, п-p, пъ-ph, р-r, с-s,
т-t, тъ-th, у-u, ф-f, хъ-q, ц-ts, цъ-tsh, ч-dj, чъ-djh, э-e,
ю-ju, я-ja, ш-sh, ъ-h, ы-y
KIRİL-TÜRK:
б-b, В-v, г-g, гъ-ğ, д-d, дж-c, дз-z, е-ye, ё-yo, ж-j, з-j,
и-i, й-y, к-k, къ-kh, л-l, м-m, н-n, п-p, пъ-ph, р-r, с-ş,
т-t, тъ-th, у-u, ф-f, хъ-q, ц-s, цъ-sh, ч-ç, чъ-çh, э-e, ю-yu,
я-ya ш-ş, ъ-h, ы-ı,
(‘h’nin, Osetçe de ‘he’ sesi bulunmadığından, harf olarak
değil yalınızca ‘ъ’ yerine kalınlaştırıcı olarak
kullanılması);
Aşağıdaki bazı Türkçe’de de kullanılan harflerin yazılış ve
ses uyumu,
KIRİL-LATİN:
гъ-h, дж-dzh, дз-dz, е-e, з-z, и-i, й-i, с-s, ц-ts, цъ-tsh, ч-dj,
чъ-djh, ю-ju, я-ja, ш-sh, ы-y
KIRİL-TÜRK:
гъ-ğ, дж-c, дз-z, е-ye, з-j, и-i, й-y, с-ş, ц-s, цъ-sh, ч-ç,
чъ-çh, ю-yu, я-ya ш-ş, ы-ı
Türkçe’nin diğer bazı alfabe harflerinden Osetçe ye daha yakın
olması veya yatkınlık nedeniyle kolay gelmesi;
Yine okumada gerek kıril, gerekse latin olsun [æyyилын (æuuilyn-çiğnemek),
бaayyoн (bauuon-güven)] gibi bir çok seslinin (“a, æ, y, ы, o
- a, æ, i, o, u, ı” vs..) yan yana gelmesinden oluşan bir
sözcüğün okunuşunda ki zorluk, ‘u’ sesinin ‘w’ (dublu v) ile
aşağıda ki gibi seslendirilebilirliği:
|
Kıril |
w |
Latin |
w |
Türkçe |
Türkçe anlamı |
|
aиyвapc |
aиwвapc |
aiuvars |
aiwvars |
aiwvarş |
biryana |
|
ayaзaл |
awaзaл |
auaz(j)al |
awazal |
awajal |
soğuma |
|
ayaинag |
awaинag |
auainag |
awainag |
awainag |
gidecek |
|
ayæй |
awæй |
auæj |
awæj |
awæy |
satıldı |
|
ayyæдын |
awwæдын |
auuædyn |
awwædyn |
awwædın |
cesaret etmek |
|
ayyæpдын |
awwæpдын |
auuærdyn |
auuærdyn |
auuærdın |
hoş görmek |
|
ayyилын |
awwилын |
auuilyn |
awwilyn |
awwilın |
çiğnemek |
|
ayyoн |
awwoн |
auuon |
awwon |
awwon |
gölge |
|
ayыл |
awыл |
auyl |
auyl |
auıl |
buna |
|
æyyaйын |
æwwaйын |
æuuajyn |
æwwajyn |
æwwayın |
uğramak |
|
æyyæл |
æwwæл |
æuuæl |
æwwæl |
æwwæl |
|
|
æyyæндын |
æwwæндын |
æuuændyn |
æwwændyn |
æwwændın |
|
|
æyyæнк |
æwwæнк |
æuuænk |
æwwænk |
æwwænk |
güven |
|
æyyæpдын |
æwwæpдын |
æuuærdyn |
æwwærdyn |
æwwærdın |
|
|
æyyилын |
æwwилын |
æuuilyn |
æwwilyn |
æwwilın |
çiğnemek |
|
бayaйaг |
бawaйaг |
bauajag |
bawajag |
bawayag |
uğrayan |
|
бayyилын |
бawwилын |
bauuilyn |
bawwilyn |
bawwilın |
çiğnemek |
|
бayыpнын |
бawыpнын |
bauyrnyn |
bawyrnyn |
bawırnın |
inanmak |
|
дayæг |
дawæг |
dauæg |
dawæg |
dawæg |
şikayetçi |
|
дayæн |
дawæн |
dauyn |
dawyn |
dawın |
şikayet etmek |
|
дæyay |
дæwaw |
dæuau |
dæwaw |
dæwaw |
senin gibi |
|
дæyæн |
дæwæн |
dæuæn |
dæwæn |
dæwæn |
sana |
|
дæyæй |
дæwæй |
dæuæj |
dæwæj |
dæwæy |
senden |
|
дæyyoн |
дæwwoн |
dæuuon |
dæwwon |
dæwwon |
seninki |
|
дæyyaдæc |
дæwwaдæc |
dyuuadæs |
dywwadæs |
dıwwadæş |
oniki |
|
дæyyæpд |
дæwwæpд |
dyuuærd |
dywwærd |
dıwwærd |
|
|
мayaл |
мawaл |
maual |
mawal |
mawal |
daha değil |
|
нayæд |
нawæд |
nauæd |
nawæd |
nawæd |
hayır öyleyse |
|
нæyæндaг |
нæwæндaг |
næuændag |
næwændag |
næwændag |
cesaretsiz |
|
нæyyaйын |
нæwwaйын |
nyuuajyn |
nywajyn |
nıwayın |
olmaz |
|
ниyд |
ниwд |
niud |
niwd |
niwd |
inleme |
|
ниyын |
ниwын |
niuwn |
niwyn |
niwın |
inlemek |
|
ныyyacын |
ныwwacын |
nyuuasyn |
nywwasyn |
nıwwaşın |
ötmek |
|
ныyyæpдын |
ныwwæpдын |
nyuuærdyn |
nywwærdyn |
nıwwærdın |
ovalamak |
|
нyap |
нwap |
nuar |
nwar |
nwar |
organ |
|
нyæзт |
нwæзт |
nuæzt |
nwæzt |
nwæjt |
|
|
yaд |
waд |
uad |
wad |
wad |
oda |
|
yaзaл |
waзaл |
uazal |
wazal |
wajal |
soğuk |
|
yæ |
wæ |
uæ |
wæ |
wæ |
siz |
|
yæyya |
wæwwa |
uæuua |
wæwwa |
wæwwa |
vay |
|
yæy-yæy |
wæw-wæw |
uæu-uæu |
wæw-wæw |
wæw-wæw |
vay-vay |
|
yыймæ |
wыймæ |
uyimæ |
wyimæ |
wıimæ |
onunla |
|
xyыинaг |
xwыинaг |
xuyinag |
xwyinag |
xwıinag |
dikilecek |
|
цæyгæдoн |
цæwгæдoн |
sæugædon |
sæwgædon |
sæwgædon |
ırmak |
Ayrıca Türkçede “ya, yu, yo, ye” gibi okuma harflerin gerekli
olmayışı “Osetçe’nin Türkçe Okunuşunu ve Yazımını”
kolaylaştırır gibi gözükmektedir.
Diğer bir konu Osetya’da Kıril alfabesiyle 70, Latin
alfabesiyle 140-160 harf veya işaret olanağı nedeniyle genelde
SMS’ler Latin harflerinin kullanımıyla daha kolay
gönderilmektedir. Çeşitli dönemlerde kullanılan Oset alfabe
harflerinin, özellikle bilinenlerin tümünün birlikte görülmesi
için aşağıda verilmiştir.
ÇEŞİTLİ DÖNEMLERDE KULLANILAN OSET (İRON) ALFABELER VE TÜRKÇE
OKUNUŞLARI
OSET KIRİL VE LATİNCE YAZILMIŞ SÖZCÜKLER, TÜRKÇE OKUNUŞU VE
ANLAMLARI
LATİN ALFABE İLE YAZILMIŞ GERÇEK SMS’LERDEN ÖRNEKLER
SMS: Dæ bon xorz! Kuydtæ dæ? Ragæj dæ næ fedton. Cy nog
xabærttæ dæm i?
Türkçe: Dæ bon xorj! Kuıdtæ dæ? Ragæy dæ næ fyedton. Sı nog
xabærttæ dæm i?-İyi günler! Nasılsın? Çoktandır görmedim. Ne
yeni haberlerin var?
Kıril: Дæ бон хорз! Куыдтæ дæ? Рагæй дæ нæ федтон. Цы ног
хабæрттæ дам и?
SMS: Ænqælmæ mæm ma kæsut, bajradzhy kændzynæn.
Türkçe: Ænqælmæ mæm ma kæşut, bayracı kænzınæn. Beni
beklemeyin, geçikirim.
Kıril: Æнхъæлмæ мæм ма кæсут, байраджы кæндзынæн.
SMS: Cy dyl ærcydi? Ma mæ tyxsyn kæ!
Türkçe: Sı dıl ærsıdi? Ma mæ tıxşın kæ! – Ne oldu?
Canımı sıkma (Beni üzme)!
Kıril: Цы дыл æрцыди? Ма мæ тыхсын кæ!
SMS: çyndzæxsævmæ dæ xonyn!
Türkçe: Çınz æxşævmæ dæ xonın! Kına gecesine
çağırıyorum (Gelin gecesine davetlisin)!
Kıril: Чындзæхсæвмæ дæ хонын!
SMS: Kæd Mæskuyjy cærys, uæddær iron ævzag ma ferox kæn!
Türkçe: Kæd Mæşkuıyı særış, uæddær iron ævjag ma ferox kæn! -
Her ne kadar Moskova’da yaşıyorsan da, yinede İron dilini
unutma!
Kıril: Кæд Мæскуыйы цæрыс, уæддæр ирон æвзаг ма ферох кæн!
TÜRKÇE SÖZCÜK-LATİN OSETÇE ANLAMI VE KIRİL TÜRKÇE SÖZCÜK-OSETÇE
ANLAMI
Kaynak:
1. Kharoum A. Tokazov. Russian-Ossetian Dictionary.
Vladikavkaz 1964
2. Zyna D. Gagloity. Iron Myggagta. 'Iriston", Tskhinval, 1990
3. Click on column headers (ID, Category, etc.) to sort data
in ascending or descending order. www.Ossetia & Ossetians
4. V. I. Abaev/ A Grammatical Sketch of Ossetic, İngilizce'den
Çeviren: Nurhayat Akan Duman
5. http://os.wikipedia.org/wiki/A6-SMS