MENÜ

 
 
 
 

www.circassiancanada.com         

.........

AZ KALSIN BİZİ ASIYORLARDI…
 Ali Hoca Algan
Aktaran: HAPİ Cevdet Yıldız

.........

.........
İstiklal Harbi sırasında askerden firar etmiştim. Giyecek ayakkabı, elbise vermiyorlardı. Aç ve açıkta kalmıştık. Bizi yakalayıp Bolu’daki Ulu Cami’ye hapsettiler. İki yüz kişi oluyorduk. Hepiniz hainsiniz, sabaha karşı hepinizi asacağız, hazırlanın, diler. Gece korkudan altına pisleyen epey kişi çıktı.

Sabaha karşı bizi dışarı çıkardılar ve cami bahçesinde yuvarlak bir halka oluşturacak bir biçimde yere çöktürdüler. Orta yere sehpa dikilmiş, ipi asılmıştı. Asılacak kişinin çıkarılacağı tabure de getirilmişti. Biraz sonra beyaz bir kefen önlüğü içinde bir kişi getirildi ve asıldı. Ardından aynı biçimde ikincisi getirildi, o da asıldı. Bir süre sonra üçüncü kişi getirildi, o da asıldı…

Herkes tiril tiril titremeye başlamıştı. Yanımda Çerkes Taşköprü köyünden (Шыхэл1эхьаблэ) güçlü bir genç oturuyordu. Çerkesce olarak, ”sıra bize gelecek olursa, sen arkandaki jandarmaya yüklen, ben de arkamdakine yüklenirim''dedi. Ben de ''Allah ne dediyse o olur” dedim.

Tam bu sırada gözlerinden yaşlar dökülerek ve ağlayarak bir miralay komutana doğru koştu:
- Yeter, durdurun idamları, ben bu çocuklara kefilim. Bunlar cepheye gidecekler, bir hata ettiler ama gerekli dersi aldılar. Bir defalık olsun bağışlayın bunları, bir daha asla firar etmezler, dedi yüksek sesle.

Komutan bize doğru bağırdı:
- Firar etmeyeceğinize kesin söz veriyor musunuz?
- Veriyoruz, dedik.

İkişerli kol halinde bizi cepheye doğru yola çıkardılar. Mudurnu’ya ulaşmıştık ki, gözyaşları içinde ağlayarak bir yaşlı kişi bizi karşıladı. ”Bolu’da asker kaçağı iki yüz kişinin asılarak idam edildiğini gazetede okudum, çok üzüldüm” dedi. ”Onlar biziz, sadece üç kişiyi astılar, ardından bizi bağışladılar” dedim. ”Öyleyse iyi” dedi ve yaşlı sevindi.


Т1ЭК1У КЪЭНЭЖЫГЪАГЪ ТЫПЯЛЪЭШТЫГЪ...

Милие заом ылъэхъан тыкъыхэхьажыгъагъ. Зышытлъэнэу цуакъэ, шыгъын къытятышъоштыгъэп. Нибагьэу тыкъэнэгъагъ. Тяубыти Больэм тяши джамыефом тыраш1ахьыгъ. Нэбгэ шъит1оу тыхъоштыгъ. Шъо шъухъа1ин, пчэдыжы шъупытлъэшт. Зыжъугъэхьазыр къытя1уагъ. чэшым штагъэ нэмы1эгьэ зч1эц1эжыгъэ бо къытхэк1ьыгъ.

Нэфшъагъом тыкъырашыгъ. Джамыефо шаум хъураеу тягъэт1ысыгъ. Шъхьэпылъэн фэш1гьэ пхъэ зэхэсаер ягъэ1агъ, к1ьапсэр пыраш1агъ. Палъэштыр зытырагъэуцошт пхъэт1эк1ури къахьыгъ. Т1эк1у къэнэуж кэфэн гьэнэ фыж шыгъэу зы нэбгэ горэ къяши пялъагъ, аш нэужым аш фэдэ къабзэу пэмыч1 горэ пялъагъ. Т1эк1у къэнэуыж яшанэрэри къяши пялагъ…

Хэти рэзазэу ыублагъ. Шхэл1эхьаблэ шышэу мыт1ырэу зы ч1алэгорэ къысгосыгъ. Адыгабзэгьэ:”Сырэр (чэзыур) тэ къыднэсынэу зыхъурэм о тяужыгьэ шыт жэндэрмэм етхъу, сэри мыдрэм сетхъон. Тхьам ы1уагъэр хъун”, с1уагъ.

Аш нэсыфэ ынэпсыхэр къехэу, гъэу зы мирэльайгорэ къуманданым ыдэж къэчагъ:
- Ыкъун, шыжъугъэт, сэ мыхэмэ кэфилэу сяфэхъу. Мыхэр джэпэм к1оштых, зэ хэукъуагъэх, ау я1акъыл яшъхьэ къихьэжыгъ. Мызгъэгум яфэжъугъэгъу, ныбжи къыхэхьажыжтхэп, ы1уагъ куоу, зэхэтхынэу.

Къуманданэр къытхэкууагъ:
- Шъукъхэмхьажынгьэ гуша1э шъыпкъэ къэшъота?
- Къэтэты, т1уагъ.

Нэбгэ т1урыт тызэготэу, джэпэм тык1онэу гъогум тытырашагъ. Мудырльэм тынэсыгъэу зы л1ыжъгорэ гъэу къытпэгъок1ыгъ. ”Больэмгьэ дзэм къыхэхьажыгъэу нэбгэ шъит1у пялъагъ ы1оу гъэзэтэм къитхыгъи бо сигу къеуагъ” ы1уагъ. ” Ахэр тэры, нэбгиш пялъагъ, аш нэужым тэ тыкъят1ыпшыжыгъ“ т1уагъ. ”Ашыгъум 1офыжэп” ы1уи хэгуш1ук1ьыжыгъ.


Not: Ali Hoca Algan (Шагудж Али Хъоджэ), Düzce Sarayyeri köyünden (Къоук1ьэхьаблэ).

.........

.........

                     

kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı  kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı  kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı  kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı  kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı  kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı kafdagi kafdağı kaf dagi kaf dağı

www.circassiancanada.com         

..