|
Ekonomik Gerçekler Güney Osetya’yı Tiflis ile Barış
Yapmaya Zorlayabilir.
Gürcistan ve Rusya arasında uygulanması düşünülen vize
kontrolleri küçük dağ cumhuriyeti Güney Osetya'yı izole
edilmiş duruma getirebilir. 1989-1991 savaşından beri
Gürcistan’dan ayrılarak şu an bağımsız durumda olan
Güney Osetyalılar neredeyse bütünüyle Rusya sınırları
içerisinde kalan akraba cumhuriyet Kuzey Osetya ile olan
ticaret ilişkilerine bağımlılar. Ancak gelecek Ocak
ayında yürürlüğe girmesi beklenen yeni vize uygulamaları
Güney Osetya ekonomisini tıkayarak cumhuriyeti tümüyle
aralarında olumsuz bir ilişki bulunan Tiflis Hükümetinin
insafına bırakabilir.
1980’lerin sonunda büyüyen Gürcü milliyetçiliği Güney
Osetya’daki ayrılıkçı hareketi tetiklemişti. İlginç olan
şey ise bu zamana dek Gürcüler ve Osetler arasında
hiçbir etnik sorun olmamasıydı. Aslında halklar arasında
karma evlilikler çok yaygındı ve Osetlerin çoğu Gürcü’ce
konuşuyordu. Ancak Gürcistan SSCB’den ayrıldığını ilan
ettiğinde Güney Osetya Özerk Bölgesi’de Gürcistan’dan
ayrıldığını açıkladı. Buna neden olarak da "Gürcülerin
Gürcistan’ında ulusal kimliklerini korumalarının mümkün
olmadığını ve "içerideki düşman" olarak izole
edildikleri gösterdiler.
Gürcistan’ın ilk devlet başkanı Zviad Gamsakhurdia hemen
Osetleri hain ve Sovyet imparatorluğu ajanı ilan etti ve
bölgenin adını “İç Gürcistan” olarak değiştirdi.
Moskova, Osetya’nın yardım isteklerine kulaklarını
tıkadı ve 1989 yılında savaş çıktı. İzleyen iki yıl
içerisinde Güney Osetya ve Gürcistan’da yaşayan 174 bin
Oset'in 100 binden çoğu Kuzey Osetya’ya kaçtı.
Gürcü ordusu 1990 yılında başkent Tskhinvali'yi kuşattı
ve çevre tepelerden bombardımana tuttu. Güney
Osetyalılar ağır kayıplar verdiler ve ölülerini
mezarlığa ulaşamadıkları için 5.numaralı Okulun
bahçesine gömmek zorunda kaldılar. Gürcü köyü Zari
yakınında 36 Oset sığınmacının katledilmiş cesetleri
bulununca Gürcü ordusu kuşatmayı kaldırmak zorunda
kaldı. Çünkü bu katliam Rusya ve Kuzey Osetya da şok
etkisi yaratmıştı ve etnik liderler Gürcistan’a savaş
açmakla tehdit etmişlerdi. Çatışmaların ve huzursuzluğun
Rusya topraklarına yayılmasıyla karşı karşıya kalan
Kremlin devreye girdi ve bir ateşkes sağlayıp bölgeye
barış gücü gönderdi.
Ancak uzun vadeli bir politik çözüme ulaşma çabaları
sonuçsuz kaldı. 1993 de G.Osetya başkanı seçilen eski
tarihçi Ludvig Chibirov’da Gürcistan ile uzlaşmaya pek
çaba göstermedi. Bunda Gürcü ekonomisin çöküşün eşiğinde
olması ve Rusya sınırları içerisinde ticaret
olasılıklarının çok daha çekici olması da önemli bir
nedendi. Bunun sonucu olarak Chibirov, Gürcistan’dan tam
bağımsızlık ya da Gürcistan’ın Konfederasyon olarak
yeniden tanımlanmasını isteklerinde ısrarcı oluyordu.
Edvard Şevardnadze Hükümeti ise Osetlere kültürel
otonomi ve kısıtlı yönetimsel haklardan fazlasını
önermiyordu.
Ancak yeni vize uygulamasının devreye girmesi
G.Osetyalıları güçsüz olarak Tiflis ile masaya oturmaya
ve politik bir uzlaşı bulmaya zorlayabilir. 70.000
kişilik küçük nüfusu ve kısıtlı doğal kaynakları ile
isyancı cumhuriyetin kendi ayakları üzerinde duramaması
kesin gibi gözüküyor. Kış aylarında dağlardaki geçitler
kar ve çığlar tarafından kapandığında Güney Osetya’nın
dünya ile ilişkisi kesiliyor. G.Osetyalıların çoğunun
başka ülkelerde akrabaları yaşıyor ve onların
katkılarına bel bağlıyorlar.
Yerel ekonomi nerdeyse tümüyle Kuzey Osetya pazarlarında
mandalina ve sebze satışlarına dayanıyor.
Bölge Rusya Federasyonu’na kaçak eşya sokan karteller
için de bir merkez haline geldi. Bunun ötesinde bölge
halkı Rusya Federasyonu ve dış ülkelerden gelen insani
yardımlarla yaşamını sürdürebiliyor. Bu sene başında
Avrupa Yeniden Yapılandırma ve Geliştirme Bankası,
G.Osetya’nın altyapısını yeniden kurmak ve Tskhinvali de
sosyal hizmetleri yaşama döndürmek için 1 milyon Dolar
ayırmıştı.
Tüm bunlara karşın G.Osetya hala tam anlamıyla savaş
baltasını kenara gömmüş sayılmaz. Aslında Osetya
parlamentosundaki önemli bir pozisyona, sıkı
ayrılıkçılardan Vyacheslav Gobozov'un atanması da
Gürcistan'a karşı daha sert bir tutumun takılınacağının
göstergesi durumundadır.
Tskhinvali'deki yönetimin Moskova’nın vize düzenlemesini
yaşama koymayı geciktireceğini umuyor olması olasıdır.
Bu da büyük olasılıkla utanç verici bir politik
gerilemeden önce gösterilen son cüret olacaktır. Her
biçimde Güney Osetya'nın saatlerinin sayılı olduğuna
ilişkin bir kanı vardır.
Not: Valeri Dzutsev uluslararası bir sivil toplum
örgütünün Kuzey Osetya Koordinatörü’dür. |
