|
Mıggagınızı bulma, okuma ve yazmanızı kolaylaştırır
ümidiyle...
Latince ve Kiril harflerle yazılı Oset soyadlarının
okunuşu ve yazılışındaki zorluk, çeşitlilik ve uluslararası
kullanım söz konusu olduğundan, aynı aile isminin farklı yazılıp
okunduğu ve telaffuz edildiği görülmüştür. Bu konuda, daha önceki
çalışmalar titizlilikle gözden geçirildi ve bu çalışma
Türk-Latince Alfabeye uygun hazırlanmıştır; ancak, asırlardır süre
gelen Aile isimlerinin kutsallığı göz önüne alındığında, tarihi
bir görevi yerine getirirken okuma ve alfabeye uyumluluğu sağlamak
için telaffuz vurgusundan da ödün vermemeye çalışıldı.
Alfabetik sıra ile birinci bölümde Türk-Latin
Harfler (Turkagau, Typkaггaу),
Kiril-Osetçe Harfler (Ossetic,
Иронау, Осетинский), Eski Latin-Ironau Harfler
(Latinagаu, Латинаггау,
Латинский), Latin-Rusça Harfler, Kiril-Rusça
Harfler (Urışşagau,
Уырыссагау, Russian,
Russe); ikinci bölümde ise Kiril-Osetçe
Harfler (Ossetic,
Иронау, Осетинский), Türk-Latin Harfler (Turkagau,
Typkaггaу), Eski
Latin-Ironau Harfler (Latinagаu,
Латинаггау, Латинский),
Latin-Rusça Harfler, Kiril-Rusça Harfler (Urışşagau,
Уырыссагау, Russian,
Russe) ile
yazılmıştır. Özellikle Türk-Latin Alfabe kullanımında “OSET ALFABE
HAKKINDA” çalışmasından yararlanıldı.
Aile isimlerinin telaffuzunu, okunuşu ve yazılışını bilen herkesin,
aşağıdaki isimlerden birinin yazılış ve okunuşunun kendisine ait
olduğunu görecektir. Özellikle birinci sütunda, Osetçe kiril
alfabesini inceleyenlerin veya bilenlerin, doğru kaynağa ulaşacağı
ümit edilmektedir.
OSET AİLE (KÖKLERİ, SOYADI, SOY, SÜLALE,
MIGGAG) İSİMLERİNİN KULLANILMASI
Soyadı kullanımı Rusça’da olduğu gibi pek çok ülkede aile adı ilk
adın sonunda; Osetler de ise asırlardır süre gelen ve kutsal
olarak gördükleri Aile isimlerini, önem ve değerinden dolayı
kendine özgü kullanımıyla ilk adın önüne yazılır ve söylenir.
Örneğin Osetçe konuşma ve yazışmalarda:
*Mamşıratæ
(tæ-lar)
Mamşırlar,
aileyi, ailenin ismini, soyadı, yani kökü gösterir. “Me
mıggag u Mamşıratæ.” (“Kökenim Mamşıratæ.”,
“Soyadım Mamşırlar.”, “Soyum Mamşırlara dayanır.”)’ı ifade
eder.
*Mamşıratæy
(tæy-lardan)
Mamşırlardan,
kimlerden, hangi aileden geldiğini, nesneler için ise kime ait
olduğunu gösterir. “Mamşıratæy Murat’ı fırd.” (“Mamşırlardan
Murat’ın oğlu”), “Mamşıratæy den.” (“Mamşırlardanım.”) veya
nesneler için “Mamşıratæy Murat’ı xæzar.” (“Mamşırlardan Murat’ın
evi”), yani “Mamşırlar” ailesine ait olduğunu, oradan geldiğini
ifade eder.
*Mamşıratı
(tı-ların)
Mamşırların,
özellikle takdimlerde sıfat olarak ilk isminin önünde kullanılır.
“Mæ nom u Mamşıratı Murat.” (“Adım Mamşırların Muratı.”),
“Mamşıratı Murat.” (“Mamşırların Murat.”, “Mamşırların Murat’ı.”)
veya nesneler için “Mamşıratı xæzar” (Mamşırların evi) Mamşırların
içinde kim olduğunu, ne olduğunu ifade eder.
*Mamsurov-Mamsurova
(ov-oğlu,
ova-kızı)
Mamşıroğlu-Mamşırkızı,
Rusça’da kullanılan soyadı şeklidir. “Murat Mamsurov” veya
“İrme Mamsurova”, (“Murat Mamşıroğlu” veya “İrme Mamşırkızı”)
gibi. Yukarıdaki dört ek veya hal, soyadının dört kullanım şeklini
ifade eder.
XUIDİATI İLAŞ (İLYAS)
(www.iriston.com‘dan
alınan eski bir aile büyüğü fotoğrafı,
23.06.1922 yılında Kuzey Osetya.)
İlaş 166 yıl yaşadı, yaşamı boyunca 185 kız ve erkek evlat, torun
ve torun çocuklarına sahip oldu.
Aile isimlerinin yazılışında hatalar olduysa, tüm Mıggag
bireylerinden özür diler, hatanın kalıcı olmaması açısından
düzeltmelerin yapılmasını bekleriz. 2078 Aile isminin satır
sonunda ki 77 rakamına kadar varan yıldız işareti (*),
aynı rakamlı diğer seçeneklere de bakmanızın doğru olacağını
göstermektedir.
Aile isimlerinin bazıları yalnızca bir harf veya ses gibi çok
küçük değişikliklerle ayrıldığı, karıştırıldığı ve yine bazı
isimlerin aynı olup ancak kişiden kişiye farklı yazılıp söylendiği
için ayrı aile sanıldığı, özellikle değişik ülkelerdeki toprak
reformlarında aile başına verilen pay gibi veya benzer değişik
nedenlerden dolayı aynı aileden bölünmüş ve ayrı isim almış,
örneğin aynı
aileden, aynı ilk isimli babaların çocuklarını ayırt etmek için
kullanılan dede isimlerinin sonradan mıggag gibi kullanılması
sonucu baba soyu aynı köke dayanan ve “ærvadæltæ” denilen
aileler de bulunmaktadır.
Tespit edilen 2080 Oset aile isminin 100 den fazlası aynı aile
olabilir.
Örneğin yukarıda sözü edilen ve ses farklılıkları bulunan 77 isim
aynı veya değişikte olabilir veya başka benzerleri de vardır.
1.
|
Bıbıltæ ||
Bibıltæ |
2.
|
Gabaltæ ||
Kabalatæ || Qabalotæ || Qabaltæ |
3. | Gabantæ ||
Qabantæ |
4. | Gabitæ || Xabitæ
| | Khebıtæ |
5. | Gabolatæ ||
Khabolatæ|
6.
|
Gaciatæ/Gacitæ
|| Khajhiatæ/Khajhıtæ
|
7. | Gadatæ || Xadatæ
|| Kadatæ || Qadatæ |
8. | Gæluatæ||
Kæluatæ |
9. | Gæsoytæ ||
Kæşoytæ |
10. | Gætægtæ ||
Xætægte || Khætægtæ
|
11. | Gagatæ || Xaqatæ
|
12. | Gahatæ/Gaxatæ ||
Xaxatæ |
13. | Galatæ ||
Khalatæ/K’alatæ || Qalatæ |
14. | Ganıkkotæ ||
Khanıquatæ || Qanıquatæ/Qanuqta
|
15. | Ganitæ || Hanitæ/Xanitæ
|
16. | Gardantæ ||
Qardantæ |
17. | Garşitæ ||
Harşiatæ/Xarşiatæ |
18. | Gasıtæ ||
Khasitæ |
19. | Gaşantæ ||
Kasantæ |
20. | Gatutæ || Xatutæ
|
21. | Gebultæ
|| Khebultæ |
22. | Geliatæ ||
Xælitæ |
23. | Gijintæ/Gizintæ
|| Khijintæ/Khizintæ |
24. | Gobitæ || Xobitæ/Hobitæ
|
25. | Gocışatæ/Godjhısatæ/Gocıçatæ/Gociçtæ
|| Koçışatæ |
26. | Gogkatæ ||
Kogkatæ |
27. | Gojatæ/Gozatæ ||
Xozatæ || Kojatæ/Kozatæ ||
Khojatæ/Khozatæ || Qojatæ/Qozatæ |
28. | Gojoytæ/Gozoytæ
|| Khojoytæ/Khozoytæ/Khjoytæ/Khzoytæ |
29. | Golotæ ||
Kolotæ || Kholotæ |
30. | Goniatæ/Gonatæ
|| Kolotæ || Qoniatæ
|
31. | Gotatæ ||
Xotatæ |
32. | Gubiatæ ||
Gubitatæ |
33. | Guıbatæ ||
Xuıbatæ/Xuıbiatæ || Khuıbatæ || Quıbadtæ |
34. | Guıbıltæ ||
Xuıbıltæ || Khuıbıltæ |
35. | Guıdiatæ/Gudıatæ/Guditæ
|| Xuıdiatæ |
36. | Guıjæltæ ||
Quıjyæltæ/Quızæltæ/Quıcyæltæ |
37. | Guıjatæ/Guızatæ
|| Kuıjatæ/Kuızatæ |
38. | Guıriatæ ||
Quıriatæ |
39. | Gulatæ ||
Khullatæ || Qulatæ |
40. | Gulitæ/Gulıtaæ
|| Kullitæ |
41. | Guşatæ ||
Xuşatææ || Quşatæ |
42. | Xabætæ ||
Khabætæ
|
43. | Xabısatæ ||
Khabıstæ |
44. | Xæzærægatæ/Xæzærægatæ
|| Khæjærægatæ/Khæzærægatæ |
45. | Xællatæ ||
Qællatæ |
46. | Xæmisatæ/Xæmıstæ
|| Khamısatæ |
47. | Xamatæ ||
Khamatæ/Khamatte/Khamattatæ |
48. | Xapşatæ ||
Khapşatæ |
49. | Xaræbatæ ||
Kharyæbatæ |
50. | Xasırtæ/Xaçirtæ
|| Khasırtæ |
51. | Xaşitæ ||
Khaşıtæ |
52. | Xodtæ/xodı
|| Khodtæ |
53. | Xorantæ ||
Khorantæ |
54. | Xoşatæ ||
Khoşatæ |
55. | xoşiratæ/xoşrotæ
|| Khoşiratæ |
56. | Xoşontæ ||
Khojontæ |
57. | xubıztæ ||
Khubujtæ/Khubuztæ |
58. | Xuıdærtæ ||
Khuıdartæ
|
59. | Xuıgatæ ||
Khuıgatæ |
60. | Xuımællægtæ
|| Khuımællægatæ/K’uımællægatæ
|
61. | Xuımartæ
|| Khuımartæ |
62. | Xuıtsiatæ ||
Khuıtsatæ |
63. | Jiggoytæ/Ziggoytæ
|| Jigoytæ/Zigoytæ |
64. | Kadoxtæ ||
Qædohtæ/Qædoxtæ |
65. |
Khæbıtæ || Khæbiatæ
|
66. | Khmbiatæ ||
Qmbıatæ |
67.
|
Khuılığtæ
|| Khuılıhtæ/Khuılıxtæ |
68.
|
Kokoıtæ ||
Kokoytæ/Kokuatæ |
69.
|
Mışoştæ ||
Mışoştatæ |
70.
|
Muşætæ ||
Muşşætæ |
71.
|
Naloıtæ ||
Naloytæ |
72. | Taşoytæ ||
Taşoıtæ |
73.
|
Tıboıtæ/Tıboıtı ||
Tıboytæ |
74. |
Tomatæ || Tomaytæ
|
75. | Tuğantæ ||
Tuğatæ || Tuhantæ/Tuxantæ
|
76. | Zidaytæ/Jidaytæ
|| Jidatæ/Zidatæ || Jidatæ/Jıdatæ
|
77. | Gajitæ/Gazitæ/Gajiatæ/Gaziatæ
|| Xazitæ || Kajitæ/Kazitæ || Qajıtæ/Qajiatæ/Qaziatæ | |
