MENÜ

 
 
 
 

www.circassiancanada.com         

.........

AÇIKLAMALI ADIGE (ÇERKES) ÇOCUK ADLARI
АДЫГЭ КIЭЛЭЦIЭХЭР Адыгейские Имена

Dr. Batıray Özbek Yediç
Ethnographie der Tscherkessen, 7 Edingen 2000

.........

.........

   A
 
 

Абидэт,

Abidet; Ürdün'de yaşayan ünü diasporaya yayılan, halk şarkılarımızın unutulmaz akordionisti olan ünlü halk  sanaatkarımız.

 

Абэддзэх,

Abedzech; Adını bir abed-zech güzelinden alan ve bir zamanlar en kalabalık olan ve en demokratik adığe kabilesi. Soylulara karşı iki kez ayak-lanarak revolution yaparak ikincisinde başarılı olarak soyluları topraklarından kovan ve yok eden kabile

 

Адыгэ,

Adıge; Ulusumuzun 5. yy’dan sonra kendine verdiği ad.

 

Адыйыф (Адыйыху),

Adıyıf (Adı-yıxu); Nart Destanlarında ve aynı zamanda halk sözlü edebiyatımız da güzelliği ve akıllılığıyla bilinen ve tanınan tanınan, tanrısal özellikleri olan güneş ve ışık tanrıçası. Halk anlatımlarına göre, kendisini seven deli-kanlı ile at üstünde kaçarken, ormanın derinliklerinde birden bire uçan bir kuş atını ürkütür. O anda boş bulunan deli-kanlının atından Adıyıf  aşağıya düşer ve hayata gözlerini yumar. Psetlıchosu onun adına 'Adıyıf ' adlı  ağıtını besteler.

 

Азидэ,

Azide

 

Азиет,

Aziyet

 

Азинэт,

Azinet

 

Айшэт,

Ayşet; Arapça Ayşe adının Adıgeceleşmiş halidir.

 

Акоз,

Akoz

 

Акуандэ,

Akuande; Nart ölüm xase-sinin thamatesi Nart Alec'in akıllı ve güzelliğiyle ünlü kızıdır. Evinin balkonundan kilometrelerce uzaktan gelenlerin kim olduğunu seçebilen bir kadın. İlk defa Nartların ölüm xasesine gelen Nart Sawsırıkho'nun gelişinden niyetini anlar ve onu kadınsı silahlarını kullanarak niyetinden alıkoymak istese de kandıramaz.

 

Алеп,

Alyep              

 

Алжан,

Aljan

 

Алимет,

Alimet; Arapça Alim adının Adıgeceleşmiş halidir.

 

Алмэстин,

Almestin; Su perisi

 

Аминэт,

Aminet; Arapça Amine adının Adıgeceleşmiş halidir.

 

Амсинэт,

Amsinet

 

Амуг,

Amug

 

Андэгурэ,

Andegure      ç

 

Анджэс,

Ances

 

Анджырэф,

Ancıref       ç

 

Анджыш,

Ancış      ç

 

Ап,

Ap

 

АпэIэс,

Ape'as; Hünerli elleri  ve parmakları olan. Sanatkar.

 

Аружан,

Arujan

 

Асиет,

Asiyet

 

Асяд,

Asyad

 

Асидэ,

Aside

 

Асмэ,

Asme

 

Атикэ,

Atike;              

 

Аулиян,

Awliyan

 

Аулият,

Awliyat

 

Ашуху,

Aşuxu

 

Аштрам,

Aştram       ç

 

Аштым,

Aştım

 

Айщэт,

Ayşet

 

Ауей,

Awey      ç

 
   Б / B       

Баблинэ,

Babline           

 

Бабинэ,

Babıne

 

Бабыхъу,

Babıxhu

 

Бабыцэ,

Babıtse

 

Бабышэ,

Babışe             

 

Баринэ,

Barine; Kıvırcık saçlı

 

БжашIо,

Bjaş'ö                                                             

 

Бжей,

Bjey

 

Бжъо,

Bjhö

 

Бзииху,

Bzıyıxu

 

Бзыу,

Bzıw; kuş.       

 

Биб,

Bib

 

Бланэ,

Blane; ceylan  

 

Бланшэ,

Blanşe

 

Блэгын,

Bleğın

 

Блэч,

Bleç

 

Бысымгуащ,

Bısımguaş

 

Быхъо,

Bıxho

 

Быхуэ,

Bıxho

 

Быц,

Bıts

 

Быцэ,

Bıtse

 

Бычъэ,

Bıçe

 

Бышэ,

Bışe

 

Бэдах,

Bedax

 

Бэдэф (Бэдэху),

Bedef (Bedexu); ND kadın kahramanı. Bilhassa Şapsığlarca çok sayılan ve

sevilen bir kadın kahramandır.

 

Бэйлэк,

Beylek

 

Бэлла,

Bella

 

Бэтын,

Betın; ND da Nart Alec’in eşidir. Bu evliliğe erkek kardeşleri karşıdır. Anne babasının evine Tışase'ye götürülünce, çok hakaret görür. Bunun üzerine kocasından kardeşlerini ve babasını yok etmesi ister  ve o da hanımının istekleri doğrultusunda hareket eder.

 

Бэшукъ,

Beşukh        t

   Г / G

Гощсэхъу,

Goşsexhu      d

 

ГощэлъапI,

Goşelhap'; Değerli prenses.

 

Гощэмыд,

Goşemıd

 

Гошэмаф,

Goşemaf; Uğurlu prenses.

 

ГощэмашIэ,    

Goşemaş'e      

 

Гощэнагъу,

Goşenağu; Mavi gözlü prenses.

 

ГощэнапцIэ,

Goşenapts'e

 

Гощэнай,

Goşenay; I6 yy da Kaberdey Adığe beyi Temryuk'un kızıdır. Rus Çarı IV.

İvanla politik evlenme yapmıştır. Bu evlilikten bir erkek çocuğu olmasına rağmen, Rus boyarları Adıge kökenli bir prensin ileride çar olmasını istemediklerinden anneyle kızını zehirleyerek öldürürler.

 

Гощэнэф,

Goşenef; Aydınlık, uğurlu prenses.

 

Гощэф,

Goşef

 

Гощэфыжь,

Goşefıj; Beyaz prenses

 

Гуэщэнэху,

Goşenexhu; Aydınlık, uğurlu prenses.

 

Гощэпакъ,

Goşepakh

 

Гощэпсын,

Goşepsın

 

Гощэсырм,

Goşesırm; Sırma gibi prenses.

 

Гошэсэхъу,

Goşesexu

 

Гуащ,

Guaşe; Prenses

 

Гуго,

Gugo

 

Гуфаб (Гухуаб),

Gufab (Guxuab) Sıcak  kalpli

 

Гудах,

Gudax; Güzel gönüllü.

 

ГуIашIу,

Gu'aş'u; Tatlı gönlü olan.

 

Гукъабз,

Gukhabz; Temiz kalpli.    

 

Гулэ,

Gule

 

Гулэз,

Gulez

 

Гулъэс,

Gulhes; Gönül alan                                         

 

Гумаф (Гумаху),

Gumaf (Gumaxu); Aydınlık, açık  kalpli.

 

ГумашIу,

Gumaş'u; Kalbi yanan.

 

Гумзагъ,

Gumzağ; Gönlü rahat etmiyen.

 

Гумей,

Gumey

 

Гумэ,

Gume

 

Гунэ,

Gune; Gönlün gözü.

 

Гунэпс,

Guneps

 

Гунэс,

Gunes

 

Гунэф (Гунэху),

Gunef (Gunexu); Aydınlık gönüllü. Gönül ışığı.

 

Гупсэ,

Gupse; Gönlün ruhu.                

 

Гупежь,

Gupej

 

Гурыс,

Gurıs; Gönülde yeri olan. Gönülde oturan 

 

Гушан,

Guşan; Çalışkan gönüllü.

 

ГушIуэ,

Guş'o; Gülümseyen sevinçli olan.

 

ГушIуэнэпс,

Guş'oneps; Güleryüzlü.

 

Гуэщанэ,

Guşane; Çalışkan gönüllü

 

Гуэшэгъэгъ,

Guaşeğeğ; Prenses, kayınvalide ağlatan.

 

Гуэщэдах,

Goşedax; Güzel prenses.

 

Гуэщэ,

Guaşe; Prenses. Kayın valide

 

ГуIашIу,

Gu'aş'u; Tatlı gönüllü.

 

ГъукIэ,

Ğuç'e

 

Гъулацый,

Ğulatzıy; Adıge masallarında cadılara karşı, aklı ve zekası ile savaşarak kazanan çocuk.

   Д / D

Дабан,

Daban           c/t

 

Дадусэ,

Daduse

 

Дадыху,

Dadıxu

 

Дамэ,

Dame; Omuz, kanat..

 

Дамэрыс,

Damerıs; Omuzda gezen.

 

Дан,

Dan           f

 

Данэ,

Dane; İpek.

 

Дарихъан,

Darixhan

 

Даус,

Dawıs                                     

 

Дахэ,

Daxe; Güzel.

 

Дахэкупсэ,

Daxekupse; Güzeller güzeli.

 

Дахэлынэ,

Daxelıne

 

Дахэуэс,

Daxewes        

 

ДахэкIэс,

Daxeç'as; Güzel seven.

 

Динэ,

Dine; Gözüm, canım.

 

Динэмис,

Dinemyis; Gözde olan.

 

Додэ,

Dode

 

Дунэ,

Dune

 

Дыгъэ,

Dığe; Güneş.

 

Дыгъэпс,

Dığeps; Güneş huzmesi.

 

Дыгъэнэпс,

Dığeneps; Güneş huzmesi suyu.

 

Дыжьын,

Dıjın; Gümüş

 

Дыжьыннэф,

Dıjınnef; Aydınlık, parlak gümüş

Дыжыныпс,

Dıjınıps; Gümüş suyu.

 

Дышъэ,

Dışe; Altın.

 

Дышъэбзыу,

Dışebzıw; Altın kuş.

 

ДышъэкIы,

Dışeç'ı             

 

Дышъэнэпс,

Dışeneps; Altın gözyaşı.

 

Дышъэпс,

Dışeps; Altın suyu.

 

Дышъэплъы,

Dışeplhı; Kızaran altın

 

Дышъэф,

Dışef; Beyaz altın.

 

ДышъэшIу,

Dışeş'ü; İyi altın.

 

Дэнизэт,

Denizet

 

Дэнэгъу,

Deneğu

 

Дэнэдыш,

Denedış

 

Дэнэпс,

Deneps; İpek suyu.

 

Дэнэф,

Denef; Beyaz, parlayan ipek.

 

ДэнэкъокI,

Denekhoç'           f

 

Дэнэху,

Denexu; Beyaz, parıldıyan ipek.

 

Дэпчэн,

Depçen           k

 

Дэхэбаринэ,

Dexebarine

 

ДэхэкIас,

Dexeç'as

 

Дэхэнагъу,

Dexenağu; Güzelliğin ve sevginin sembolüdür. Yere göğe ve hayvanlara hüküm edebilme tanrısal özellikleri de vardır. Nart TIımıs ile evlenir.

 

Дэхэнэф (Дэхэнэху),

Dexenef (Dexe-nexu); Güzel ve uğurlu.

 

Дэхэос,

Dexewes

 

ДэхэIуб,

Dexe'ub

   ДЖ / C

Джанкъулэ,

Cankhule        

 

Джанпагу,

Canpagu

 

Джансур,

Cansur

 

Джантуз,

Cantuz