| |
| |
|
|
| |
| |
| |
|
 |
| |
| |
| |
| |
|
MENÜ |
|
|
| |
| |
| |
| |
|
|
www.circassiancanada.com
|
|
|
|
......... |
|
AÇIKLAMALI
ADIGE (ÇERKES) ÇOCUK ADLARI
АДЫГЭ
КIЭЛЭЦIЭХЭР
Адыгейские
Имена
Dr. Batıray Özbek Yediç
Ethnographie der Tscherkessen, 7 Edingen 2000 |
 |
|
......... |
|
......... |
|
A |
|
|
|
|
|
Абидэт,
Abidet;
Ürdün'de yaşayan ünü diasporaya yayılan, halk
şarkılarımızın unutulmaz akordionisti olan ünlü
halk sanaatkarımız.
Абэддзэх,
Abedzech;
Adını bir abed-zech güzelinden alan ve bir
zamanlar en kalabalık olan ve en demokratik
adığe kabilesi. Soylulara karşı iki kez ayak-lanarak
revolution yaparak ikincisinde başarılı olarak
soyluları topraklarından kovan ve yok eden
kabile
Адыгэ,
Adıge;
Ulusumuzun 5. yy’dan sonra kendine verdiği
ad.
Адыйыф (Адыйыху),
Adıyıf (Adı-yıxu);
Nart Destanlarında ve aynı zamanda halk sözlü
edebiyatımız da güzelliği ve akıllılığıyla
bilinen ve tanınan tanınan, tanrısal özellikleri
olan güneş ve ışık tanrıçası. Halk anlatımlarına
göre, kendisini seven deli-kanlı ile at üstünde
kaçarken, ormanın derinliklerinde birden bire
uçan bir kuş atını ürkütür. O anda boş bulunan
deli-kanlının atından Adıyıf aşağıya düşer ve
hayata gözlerini yumar. Psetlıchosu onun adına 'Adıyıf
' adlı ağıtını besteler.
Азидэ,
Azide
Азиет,
Aziyet
Азинэт,
Azinet
Айшэт,
Ayşet;
Arapça Ayşe adının Adıgeceleşmiş
halidir.
Акоз,
Akoz
Акуандэ,
Akuande;
Nart ölüm xase-sinin thamatesi Nart Alec'in
akıllı ve güzelliğiyle ünlü kızıdır. Evinin
balkonundan kilometrelerce uzaktan gelenlerin
kim olduğunu seçebilen bir kadın. İlk defa
Nartların ölüm xasesine gelen Nart
Sawsırıkho'nun gelişinden niyetini anlar ve onu
kadınsı silahlarını kullanarak niyetinden
alıkoymak istese de kandıramaz.
Алеп,
Alyep
Алжан,
Aljan
Алимет,
Alimet;
Arapça Alim adının Adıgeceleşmiş halidir.
Алмэстин,
Almestin;
Su perisi
Аминэт,
Aminet;
Arapça Amine adının Adıgeceleşmiş halidir.
Амсинэт,
Amsinet
Амуг,
Amug
Андэгурэ,
Andegure
ç
Анджэс,
Ances
Анджырэф,
Ancıref
ç
Анджыш,
Ancış
ç
Ап,
Ap
АпэIэс,
Ape'as;
Hünerli elleri ve parmakları olan. Sanatkar.
Аружан,
Arujan
Асиет,
Asiyet
Асяд,
Asyad
Асидэ,
Aside
Асмэ,
Asme
Атикэ,
Atike;
Аулиян,
Awliyan
Аулият,
Awliyat
Ашуху,
Aşuxu
Аштрам,
Aştram
ç
Аштым,
Aştım
Айщэт,
Ayşet
Ауей,
Awey
ç |
|
|
|
|
|
|
|
|
Б
/ B |
|
|
|
|
|
Баблинэ,
Babline
Бабинэ,
Babıne
Бабыхъу,
Babıxhu
Бабыцэ,
Babıtse
Бабышэ,
Babışe
Баринэ,
Barine;
Kıvırcık saçlı
БжашIо,
Bjaş'ö
Бжей,
Bjey
Бжъо,
Bjhö
Бзииху,
Bzıyıxu
Бзыу,
Bzıw;
kuş.
Биб,
Bib
Бланэ,
Blane;
ceylan
Бланшэ,
Blanşe
Блэгын,
Bleğın
Блэч,
Bleç
Бысымгуащ,
Bısımguaş
Быхъо,
Bıxho
Быхуэ,
Bıxho
Быц,
Bıts
Быцэ,
Bıtse
Бычъэ,
Bıçe
Бышэ,
Bışe
Бэдах,
Bedax
Бэдэф (Бэдэху),
Bedef
(Bedexu); ND kadın kahramanı. Bilhassa
Şapsığlarca çok sayılan ve
sevilen bir kadın kahramandır.
Бэйлэк,
Beylek
Бэлла,
Bella
Бэтын,
Betın;
ND da Nart Alec’in eşidir. Bu evliliğe erkek
kardeşleri karşıdır. Anne babasının evine
Tışase'ye götürülünce, çok hakaret görür. Bunun
üzerine kocasından kardeşlerini ve babasını yok
etmesi ister ve o da hanımının istekleri
doğrultusunda hareket eder.
Бэшукъ,
Beşukh
t |
|
|
|
|
|
|
|
Г / G |
|
|
|
|
|
Гощсэхъу,
Goşsexhu
d
ГощэлъапI,
Goşelhap';
Değerli prenses.
Гощэмыд,
Goşemıd
Гошэмаф,
Goşemaf;
Uğurlu prenses.
ГощэмашIэ,
Goşemaş'e
Гощэнагъу,
Goşenağu;
Mavi gözlü prenses.
ГощэнапцIэ,
Goşenapts'e
Гощэнай,
Goşenay;
I6 yy da Kaberdey Adığe beyi Temryuk'un
kızıdır. Rus Çarı IV.
İvanla politik evlenme yapmıştır. Bu
evlilikten bir erkek çocuğu olmasına rağmen, Rus
boyarları Adıge kökenli bir prensin ileride çar
olmasını istemediklerinden anneyle kızını
zehirleyerek öldürürler.
Гощэнэф,
Goşenef; Aydınlık, uğurlu prenses.
Гощэф,
Goşef
Гощэфыжь,
Goşefıj;
Beyaz prenses
Гуэщэнэху,
Goşenexhu;
Aydınlık, uğurlu prenses.
Гощэпакъ,
Goşepakh
Гощэпсын,
Goşepsın
Гощэсырм,
Goşesırm;
Sırma gibi prenses.
Гошэсэхъу,
Goşesexu
Гуащ,
Guaşe;
Prenses
Гуго,
Gugo
Гуфаб (Гухуаб),
Gufab
(Guxuab) Sıcak kalpli
Гудах,
Gudax;
Güzel gönüllü.
ГуIашIу,
Gu'aş'u;
Tatlı gönlü olan.
Гукъабз,
Gukhabz;
Temiz kalpli.
Гулэ,
Gule
Гулэз,
Gulez
Гулъэс,
Gulhes;
Gönül alan
Гумаф (Гумаху),
Gumaf (Gumaxu);
Aydınlık, açık kalpli.
ГумашIу,
Gumaş'u;
Kalbi yanan.
Гумзагъ,
Gumzağ;
Gönlü rahat etmiyen.
Гумей,
Gumey
Гумэ,
Gume
Гунэ,
Gune;
Gönlün gözü.
Гунэпс,
Guneps
Гунэс,
Gunes
Гунэф (Гунэху),
Gunef (Gunexu);
Aydınlık gönüllü. Gönül ışığı.
Гупсэ,
Gupse;
Gönlün ruhu.
Гупежь,
Gupej
Гурыс,
Gurıs;
Gönülde yeri olan. Gönülde oturan
Гушан,
Guşan;
Çalışkan gönüllü.
ГушIуэ,
Guş'o;
Gülümseyen sevinçli olan.
ГушIуэнэпс,
Guş'oneps;
Güleryüzlü.
Гуэщанэ,
Guşane;
Çalışkan gönüllü
Гуэшэгъэгъ,
Guaşeğeğ;
Prenses, kayınvalide ağlatan.
Гуэщэдах,
Goşedax;
Güzel prenses.
Гуэщэ,
Guaşe;
Prenses. Kayın valide
ГуIашIу,
Gu'aş'u;
Tatlı gönüllü.
ГъукIэ,
Ğuç'e
Гъулацый,
Ğulatzıy;
Adıge masallarında cadılara karşı, aklı ve
zekası ile savaşarak kazanan çocuk. |
|
|
|
|
|
|
|
Д / D |
|
|
|
|
|
Дабан,
Daban
c/t
Дадусэ,
Daduse
Дадыху,
Dadıxu
Дамэ,
Dame;
Omuz, kanat..
Дамэрыс,
Damerıs;
Omuzda gezen.
Дан,
Dan
f
Данэ,
Dane;
İpek.
Дарихъан,
Darixhan
Даус,
Dawıs
Дахэ,
Daxe;
Güzel.
Дахэкупсэ,
Daxekupse;
Güzeller güzeli.
Дахэлынэ,
Daxelıne
Дахэуэс,
Daxewes
ДахэкIэс,
Daxeç'as;
Güzel seven.
Динэ,
Dine;
Gözüm, canım.
Динэмис,
Dinemyis;
Gözde olan.
Додэ,
Dode
Дунэ,
Dune
Дыгъэ,
Dığe;
Güneş.
Дыгъэпс,
Dığeps;
Güneş huzmesi.
Дыгъэнэпс,
Dığeneps;
Güneş huzmesi suyu.
Дыжьын,
Dıjın;
Gümüş
Дыжьыннэф,
Dıjınnef;
Aydınlık, parlak gümüş
Дыжыныпс,
Dıjınıps;
Gümüş suyu.
Дышъэ,
Dışe;
Altın.
Дышъэбзыу,
Dışebzıw;
Altın kuş.
ДышъэкIы,
Dışeç'ı
Дышъэнэпс,
Dışeneps;
Altın gözyaşı.
Дышъэпс,
Dışeps;
Altın suyu.
Дышъэплъы,
Dışeplhı;
Kızaran altın
Дышъэф,
Dışef;
Beyaz altın.
ДышъэшIу,
Dışeş'ü;
İyi altın.
Дэнизэт,
Denizet
Дэнэгъу,
Deneğu
Дэнэдыш,
Denedış
Дэнэпс,
Deneps;
İpek suyu.
Дэнэф,
Denef;
Beyaz, parlayan ipek.
ДэнэкъокI,
Denekhoç'
f
Дэнэху,
Denexu;
Beyaz, parıldıyan ipek.
Дэпчэн,
Depçen
k
Дэхэбаринэ,
Dexebarine
ДэхэкIас,
Dexeç'as
Дэхэнагъу,
Dexenağu;
Güzelliğin ve sevginin sembolüdür. Yere göğe
ve hayvanlara hüküm edebilme tanrısal
özellikleri de vardır. Nart TIımıs ile evlenir.
Дэхэнэф (Дэхэнэху),
Dexenef (Dexe-nexu);
Güzel ve uğurlu.
Дэхэос,
Dexewes
ДэхэIуб,
Dexe'ub |
|
|
|
|
|
|
|
ДЖ / C |
|
|
|
Джанкъулэ,
Cankhule
Джанпагу,
Canpagu
Джансур,
Cansur
Джантуз,
Cantuz
| | | | | |