|
A
Абад,
Abad
Абант,
Abant
Абэдан,
Abedan
Абрэдж,
Abrec;
Kuzey orta Kafkaslarda önce soylulara ve ağalara daha sonra
Ruslara karşı savaşan çetelere verilen ad. İskit dilinden ''apartan
= soymak'' geldiği sanılmaktadır.
Абыд,
Abıd
Абыу,
Abıw;
Eyüp'ün adıgeleştrilmiş hali.
Абун,
Abun;
tarihi Adığeyde toponomik bir ad.
Агин,
Agin
Агнэжъ,
Agnejh
Агуй,
Aguy;
Kıyı boyunda bir Şapsığ yerleşim alanı.
Агуипс,
Aguyips;
Adığey'in 19. yy’da diğer bir adı.
Агъур,
Ağur
Агыр,
Agır
Адажэ,
Adaje
Адам,
Adam;
Ar. kökenlidir.
Адэмэжъ,
Ademejh
Адэмэй,
Ademey;
Laba ile Kuban arasında yaşayan bir A. kabilesi. Bu adı
taşıyan bir Adığe köyü de vardır.
Адэхъун,
Adechun
m
Адыгэ,
Adıge;
Ulusumuzun beşinci yy. dan bu yana kendine takarak
kullandığı addır.
Адмир,
Admir
Аднэй,
Adney
Азамэт,
Azamet
Азид,
Azid
Айтэч,
Ayteç
Акрэма,
Akrema
Албэч,
Albeç;
Adığe ND larında bir kahraman. Nart Şevay'ın kızkardeşiyle
evlidir. Nart Şevay karşısında kuvvetini denemek istese de
kaybeder ve onunla dostlukları gelişir. Nart Şevay ona şu iki
hayat felsefesini verir; a) Senden daha da kuvetlisinin
olacağını unutma. b) Başkalarına kötülük edersen bir gün
karşılığını muhakkak bulursun.
Албора,
Albora
Алдау,
Aldaw
Алджэрий,
Alceriy
Алкъэс,
Alkhes
t
Алмир,
Almir
Алшагъыр,
Alşağır
tk
Алсит,
Alsit
Алэ,
Ale
c
Алэбий,
Alebiy
Алэдж,
Alec;
ND da yaşlılar kurultayının thamatesi. Çok uzun
ömürlüdür. Çok iri yarı ve güçlüdür. Üç yüz yaşında
olmasına karşın genç bir delikanlı gibi ata binebilmektedir.
Алэскэр,
Alesker
k
Алы,
Alı
c
Алхъас,
Alxhas
Алъхъо,
Alhxho
k
Амзан,
Amzan
Амыд,
Amıd
Амырбэч,
Amırbeç
Амырбый,
Amırbıy;
Амырзан,
Amırzan
Амыщ,
Amış;
ND kahraman, ve evcil hayvanların tanrısı.
Анай,
Anay;
Sert bir ağaç türü.
Андок,
Andok
Андрыхъуай,
Andrıxuay;
2. dünya savaşında nazilere karşı Ukranya'da savaşarak
yaşamını yitirerek şehid olan ozan ve kahraman.
Андэмыр,
Andemır;
Adıge Halk kahramanı. Adına destanlar söylenmiştir.
Анзаур,
Anzawır;
İri yarı kocaman ve korkusuz kişi.
Анзор-Андзор,
Anzor-Andzor
Антикъо,
Antikho;
Antların oğlu.Ünlü tarihçimiz Ş. Nogume ye göre Antlar
Adığelerin atalarıdır. Çağdaş tarihçiler ise Slav halkı olarak
kabul etmektedirler.
Анфокъо,
Anfokho
t
Анхъур,
Anxhur
c
Анцокъу,
Ançokhu
k
Апажъэ,
Apajhe
Апэжьыкъ,
Apejikh
Апэ1эс,
Ape'as;
Eli sanaata yatkın, sanaatkar.
Арамбый,
Arambıy
Ардил,
Ardil
c
Арим,
Arim
Арсэн,
Arsen
Арслам,
Arslam
Архъон,
Arxhon;
ND mitolojik bir ad, ve motif.
Арэскъан,
Areskhan
t
Асйокъ,
Asyokh;
1896-1935 yaşamış olan ve Çerkes teavün cemiyetinin aktif
üyesidir. Moskova'da tıb okur ve tarihi Adığey'e yerleşir.
Аскъал,
Askhal
t
Аскъэлэй,
Askheley;
Adığey'de bir yerleşim alanı.
Аслъан,
Aslhan;
Ar. kökenlidir.
Аслъанбый,
Aslhanbıy;
Ar. ve tr.
kökenlidir ve Aslan beyi anlamındadır.
Аслъанбэч,
Aslhanbeç
t
Аслъанкэри,
Aslhankeri;
Ar. ve Tatarca’dır.
Асран,
Asran
m/d
Астемыр,
Astemır
Асхьэд,
Ashed;
Ar. Esad'dan türetilerek
adığeleştirilmiştir.
Атажъукъ,
Atajhukh;
Adığe bey ve komutanlarından.
Атик,
Atik
Атикъуай,
Atikhuay
Ауэс,
Awes
Ауджэдж,
Awcec;
Adığelerin, takriben mö. 5000’lerden kalma bir tanrıdır.
Zaman süreci içinde, çeşitli kültürlerin üst üste yığılması
ile anlam ve değerini yitirmiştir.
Аулэддин,
Awleddin;
Аулъэ,
Awılhe;
k
Ацумыз,
Açumız;
k
Ахуэмгъуэт,
Axomghot;
Ахын,
Axın;
Adıgelerin büyük baş hayvanların tanrısı. Elindeki
değneğine dayanarak ımaklardan ve tepelerden tepelere
atlardı. İri yarı, güçlü kuvvetli biriydi. Bir hafta çalışır,
diğer hafta boyu dinlenirdi. Axın bir kız sever. Kızın babası
ise evliliğe karşıdır ve uyurken gizlice Axın'ın uzun
değneğine kertikler atar. Axın yine Şache ırmağını aşmak
isteyince değneği kırılarak ırmağa düşerek boğularak ölür.
Ахъмэтэч,
Axhmeteç;
Ar. Ahmed isminin adığeleşmiş
halidir.
Ашнэдж,
Aşnec
t
Ашхьэмафэ,
Aşhemaf;
İlk adığey edebiyatının ve yazı dilinin yaratıcıların-dan
olan bilim adamımızdır.
Ашынэ,
Aşıne;
A. Ulusal yazarımız.
Ащэмэз,
Aşemez;
ND en ünlü ve korkusuz kahramanlarından birisi.
Nartla-ra devamlı düşman olan devlerle mücadele ederek hepsini
yok eder. Adığe ulusal müzük aletlerinden 'kamıl' ile 'Pcheç'ıç'ı'
keşf ederek insanların istifadesine sunar. Bu aletlerle genç
kızların gönlünü ancak diğer Nart erkeklerinin düşmalığını
kazanır. Ancak kimse onunla savaşa cesaret edemez. Nart
Khunıwıdı'yı kandırarak savaştırırlar ve ikili mücadelede her
ikisi de yaşamlarını yitirirler.
Аюб,
Ayub;
Ar. Eyüp'den gelmektedir. |
