cecen çeçen cecenistan çeçenistan cecenya çeçenya

MENÜ

Tarayıcınız satır içi çerçeveleri desteklemiyor veya şu anda satır içi çerçeveleri göstermek için yapılandırılmamış.

www.circassiancanada.com

.........

ŞİMEZU HALİD LEMİ ATLI

(1869-1945)

.........

Halid Lemi Atlı 1869 yılında İstanbul'da, Üsküdar'ın Sultantepesi semtinde doğdu. Doğumundan bir hafta sonra annesini, iki yaşında iken babasını yitirdi, ablası tarafından büyütüldü. Ablası ile eniştesi, Lemi Atlı'nın iyi bir öğrenim görmesi için çok özen gösterdiler. İlkokuldan sonra önce Fatih, sonra Soğukçeşme Rüştiyesi'ni okudu. 1887 yılında burayı bitirerek "Mülkiye Mektebi"ne kaydoldu ise de bitiremedi. İskender Hoca'dan Arabça, Farsça;bir İtalyan bayan öğretmenden Fransızca dersleri aldı.

Yirmi yaşlarında"Dahiliye Nezareti Mektûbi Kalemi"nde memuriyete başladı. Bir yandan da "Resmî Gazete"de yazarlık yapıyordu. Bazı günlük gazetelerde yazarlık ve muhabirlik yapmıştır. Bir süre İzmir Deniz Ticaret Müdürlüğü'nde çalıştı. Bu yıllar içinde maddî ve manevî çok sıkıntılı bir hayat sürmüştür. "Sine-i sûzanıma âhım yeter"güfteli, Hicaz şarkısının bu yılların üzüntüsünü yansıttığı söylenir. Nihayet 1907 yılında ve otuz sekiz yaşında memuriyet hayatından çekilerek İstanbul'a yerleşti;kendini bütünüyle mûsıkî çaılşmalarına verdi. "Soyadı Kanunu"nun çıkışından sonra "Şizemu" sözcüğünün Türkçe anlamı olan "Atlı" soyadını aldı. Soyu bu sıfatı taşıyan Çerkes sülâlesinden gelmedir.

Eniştesi mûsıkî sever bir kimse olduğundan her on beş günde bir evinde "Küme Faslı" yaptırır;bu toplantılara Kanunî Fenerli Mike, Tanburî Garbis, Kanunî Solak Mihal, Giriftzen Rıza Bey, Santurî Edhem Efendi katılırdı.

Hanendeler ise Beylerbeyli Hakkı Bey, Domates Ahmed Bey, Beylikçi-zâde Sadık Bey, Hafız Yusuf idi. Lemi Atlı bu atmosfer içinde , daha küçük yaşlarında mûsıkî terbiyesi almağa başlamıştı. Bu gibi toplantılarda hazır bulunur, kulaktan öğrendiği eserleri okumağa çalışırdıÇocuktaki yeteneği gören Sadık Bey, ailesine Enderunî Vasıf Bey'den ders almasını tavsiye etti. Hâfız Yusuf konağa meşke gelir, meşkten sonra da o akşamki fasıl için konakta kalırdı. Bu hocasından daha sekiz yaşında iken ilk eser olarak "Taliim düşkün, gamım efzûn, kalbi yâreyim" güfteli Kürdili-Hicazkâr makamındaki bir şarkıyı meşk etti. Bu dersler dört yıl kadar sürmüştür. Böylece on iki yaşlarında mûsıkînin içine bizzat girmiş oldu. Daha sonra Dahiliye nazırı Reşid Mümtaz Paşa'nın aracılığı ile ünlü bestekâr ve hanende Hacı Ârif Bey'le tanıştırıldı. Kendi ifadesine göre Hacı Ârif Bey'in bulunduğu bir mûsıkî toplantısında, Santurî Edhem Efendi'nin eşliğinde

"Humarı yok bozulmaz meclis-i meyhâne-i aşkın"güfteli, Muhayyer makamındaki şarkıyı okurken , karar sırasında Hacı Ârif Bey:

-Aferin evlâdım! Bir ufak nağme ile tenvir etmişsin. İnşallah zamanın en büyük bestekârı olursun" demiş. Bundan sonra belli günlerde konağa gelen Hacı Ârif Bey, fasıldan önce dersini tamamlar sonra fasla başlardı. Bu çalışmalar Hacı Ârif Bey'in ölümüne kadar sürdü. Üstâdla tanışmasını kendisi şöyle anlatır:

". . . Bir gece evimize şeref bahşeden büyük Hacı Ârif Bey, sesim ile gösterdiğim istidada meclûp olmuş, kendilerinin tâbiri ile sesimin meclûbu olmuş ve her on beş günde bir evimizi şereflendirmeğe ve âcize metodlu bir surette mûsıkî tedrisine başlamıştı. . . . "

Daha sonra Hacı Faik Bey, Hanende Ali Bey, Bolahenk Nuri Bey, Püskülcü Osman Efendi, Hanende Nedim Bey, Hacı Kirami Efendi gibi mûsıkîşinaslardan hayli eser geçti.

Lemi Atlı'nın Eserleri


Makam	Form	Eserin Adı	Usûl
	Marş	Korkma sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak
Acem Aşiran	Şarkı	Ben ezay–ı firkatinle dem–be–dem naliş–geri
Acem Aşiran	Şarkı	Gider mi piş–ı çeşmimden hayal–ı dağdarın	Müsemmen
Acem Aşiran	Şarkı	Hala güzeldir nazlı yar
Acem Aşiran	Şarkı	Neden bir çift gözün derdiyle çeşmim girye	Müsemmen
Acem Kürdi	Şarkı	Akşam güneşi kalkmadı saçlara güller takma	Yürük Semai
Acem Kürdi	Şarkı	Ben eday–ı firkatinle dem–be–dem
Acem Kürdi	Şarkı	Gider mi piş–ı çeşmimden hayal–ı dağdarın	Müsemmen
Acem Kürdi	Şarkı	Leyla mı nesin ruhumu mecnuna çevirdin	Yürük Semai
Acem Kürdi	Şarkı	Ruya mı gördüm kalbim mi vurdu	Semai
Bayati	Şarkı	Bilmem neye handeler saçarsın
Bayati Araban	Şarkı	Görmesem bir lahza ruyun sanki dünya dar
Bayati Araban	Şarkı	Kandı dil–ı biçare
Bayati Araban	Şarkı	Seni her dem rakible görmeden ey mah
Bayati Araban	Şarkı	Bekaasız hüsnün güvenme anına	Düyek
Dilkeşhâverân	Şarkı	Demedim hicranımı ellere yarar diye	Curcuna
Evc	Şarkı	Lerzan ediyor ruhumu çeşmindeki efsun	Sengin Semai
Evcara	Şarkı	Ben esir–ı handenim üftadenim ey gültenim
Ferahfeza	Şarkı	Her güzel nağmeyle andım sevgini	Semai
Ferahfeza	Şarkı	Dinlendi başım dün gece bir parça dizinde	Yürük Semai
Ferahnak	Şarkı	Artık o siyah gözlerinin gölgesi kaldı	Sengin Semai
Ferahnak	Şarkı	Aylarca bu sevdazedenin boynu büküldü
Ferahnak	Şarkı	Kan ağlar iken celb–ı terahhum emeliyle	Sengin Semai
Gerdaniye–Bûselik	Şarkı	Karşıyaka'nın safası kaldı
Gülizâr	Şarkı	O gün ince bir şakrak
Hicaz	Şarkı	Acırım aşık olup da yanana	Aksak
Hicaz	Şarkı	Çattım yaşıma bakmadan ol taze nihale
Hicaz	Şarkı	Ey şuh–ı sertab ey dürr–ı nayab
Hicaz	Şarkı	Genç iken güldürmedin
Hicaz	Şarkı	Gonca–ı nazende hal–ı gülşen–ı ikbal iken	Ağır Aksak
Hicaz	Şarkı	Gönül bağ–ı elem içre dolandı
Hicaz	Şarkı	Kırılmış olsa da tar–ı hayatım
Hicaz	Şarkı	Mazideki hulyamı bütün öldüreceksin	Sengin Semai
Hicaz	Şarkı	Neşem emelim ruh–ı hazinim zedelendi	Sengin Semai
Hicaz	Şarkı	Nev–bahar–ı vuslatın bassın deyu ilk ayına	Müsemmen
Hicaz	Şarkı	Sanma yalnız alem–u dünya için bir tanesin
Hicaz	Şarkı	Sesinde var letafet____
Hicaz	Şarkı	Sevmeden hali değil gönlüm seni hiç bir
Hicaz	Şarkı	Söyle ey tali ne lutfu var bana cevr etmenin
Hicaz	Şarkı	Sine–ı suzanıma ahım yeter	Curcuna
Hicaz	Şarkı	Severim her güzeli senden eserdir diyerek	Curcuna
Hicazkar	Şarkı	Dil doymuyor letafetine dide kanmıyor
Hicazkar	Şarkı	Gönlümü başka emellerle avutsaydım	Müsemmen
Hicazkar	Şarkı	Sevdi gönlüm bir güzel
Hicazkar	Şarkı	Sevdim ey afet seni kurbanınım
Hicazkar	Şarkı	Tutmamışken kimseler daman–ı vaslından se
Hicazkar	Şarkı	Yine bir aşk–ı emel–suz ile giryan oldum	Müsemmen
Hicazkar	Şarkı	Son aşkımı canlandıran en tatlı emelsin	Sengin Semai
Hicazkar	Şarkı	Penbelikle imtizac etmiş tenin	Ağır Aksak
Hümayun	Şarkı	Bir gonca–ı sevda gibi ah sendeki gözler
Hümayun	Şarkı	Hastayım yalnızım seni yanımda	Semai
Hümayun	Şarkı	Sorulmasın bana yesim garik–ı hicranım	Düyek
Hüseyni	Şarkı	Anadolu sen güzelsin çiçeksin	Aksak
Hüseyni	Şarkı	Bir gonca–gülün revnakı parlar deheninde
Hüseyni	Şarkı	Dinlenir kalb–ı zar–ı mecruhum	Aksak
Hüseyni	Şarkı	Gezer dolaşırsın
Hüseyni	Şarkı	Göster güzelim hücre–ı ezvak–ı visali	Sengin Semai
Hüseyni	Şarkı	Kan ağlar iken celb–ı terahhum emeliyle	Yürük Semai
Hüseyni	Şarkı	Şakrak sesinin yaktığı avare gönüller	Sengin Semai
Hüseyni	Şarkı	Zaman olur ki anın hacle–ı visalinde	Düyek
Hüseyni	Şarkı	O güzel gözlerle bakmasını bil	Aksak
Hüzzam	Şarkı	Benden ey maşukam enzarın girizan olmasın	Curcuna
Hüzzam	Şarkı	Bir gören yok bilmiyorlar nerdesin sen nerde	Müsemmen
Hüzzam	Şarkı	Ey rahmi vefası olmayan yar	Düyek
Hüzzam	Şarkı	Kalbimde hayalin o siyah tüller içinde	Sengin Semai
Hüzzam	Şarkı	Leyl olur ki hüzn içinde her nefes bir ah olur	Müsemmen
Hüzzam	Şarkı	Sineler aşık–ı şüridesidir didelerim	Ağır Aksak
Hüzzam	Şarkı	Söyle bir kerre daha başın içün ey gonca–leb	Ağır Aksak
Isfahan	Şarkı	Gördüğün reng–ı baharı sanma sen sabit du
Isfahan	Şarkı	Nar–ı aşkınla kül oldu beden ey lebleri mül	Ağır Aksak
Isfahan	Şarkı	Sen bir melektin şekl–ı beşerde
Karcığar	Şarkı	Bir gölge ol beni peşinden koştur	Semai
Karcığar	Şarkı	Güldürürse bahtımın encamı güldürsün beni	Ağır Aksak
Karcığar	Şarkı	İhtirazlaa arz–ı hal eyler gönül	Yürük Semai
Karcığar	Şarkı