|
70
yılı aşkın bir süredir Kantemirov adı Sirk levhalarında
yer almakta.
Kuzey Kafkasya'nın Osetya bölgesinde ve ünlü sirk
binicilerinden oluşan bir ailenin "Alibek" adıyla
tanınan grupları dünyanın 35 ülkesinde gösteriler yaptı.
Keçeden Yapılmış ağır, siyah yamçılarına sarınmış
binicilerin arenaya girişleri tek kelimeyle müthiş.
Binicilerin her biri dörtnala giden iki ayrı at üzerinde
bacaklarını  ayırmış
olarak ayakta  duruyor.
Gerek bireysel olarak gerekse kollektif olarak gösteri
programları görülmeye değer ve neredeyse inanılmaz.
Dörtnala giden bir binici, kalpağını çıkarıp havaya
fırlatıyor ve arenada tam bir tur atıp kalpağı yere
düşürmeden yakalıyor. Hızla koşmakta olan bir atın
üzerine sıçrayan ve ayakta iki kılıçlı bir başka binici,
tam at engeli aşarken kılıçlarla numaralar yapmaya
başlıyor. Dörtnala giden bir atın üzerindeki üç
gösterici komutla atın üzerinde amuda kalkıyor.
Tümü; 20 dakikada atların horultuları ve parlak
tebessümlü binicilerin çığlıkları eşliğinde bir çırpıda
gerçekleştirilen 12 gösteri. Bu hızlı ve neşeli turları
izleyenler tüm gösterinin fazlaca çaba harcamadan
gerçekleştiği hissine kapılır. Bu kolay görünümlü işin
ardında yatan gerçekleri hiç kimse Rus Federasyonu'nun
değerli sanatçısı İrbek Kantemirov'dan daha iyi bilemez.
O, at sırtında iken sert gemler yerine serbest dizgin
kullanan tek binicidir.
Bir Sabah erkenden sirk binası henüz ıssız ve uykuda
iken onlara böylesine ün kazandıran başarılarının
sırrını gözlerimle görmek için Kantemirov'un provasını
izlemeye gittim. Biniciler birer birer göründüler.
Kimisi jimnastik aletlerine, kimisi atlara bakmak üzere
ahıra gitti. Daha sonra atların üzerinde arenaya
girdiler ve ağır ağır turlamaya başladılar, başka hiçbir
şey yapmaksızın. Bu ısınma hareketi idi. Gömleği güçlü
göğsünü gizlemeyen, sırtı kaslarla dolu ve fiziki
görünümü ile bir köy demircisini anımsatan; uzun boylu,
geniş omuzlu 43 yaşındaki Mukhtarbek, kardeşlerin en
genç olanı. Ve havadaki kalpağı yakalayan, kılıçlarla
numaralar yapmak üzere atın sırtına atlayan yine o.
Nihayet Meksika Kovboylar Birliği'nin "Altın Mahmuz"la
ödüllendirdiği grup lideri İrbek Kantemirov geliyor.
Kardeşinin aksine zayıf ve dinç. 48 yaşındaki İ.Kantemirov'un
orantılı, çevik vücuduna bakarken bir Asetin deyişini
anımsıyorum: "Bir binici yere yan yattığında altından
iri bir kedi geçebilmeli".
Diğer biniciler ısınma hareketlerine devam ederken İrbek,
bir binici çemberi kullanarak damızlık atı Semestr ile
çalışıyor sonra asıl arenaya geçerek ringin ortasında
yerini alıyor ve eklem çalıştırmaya başlıyor. Şimdi
izninizle geçmişe bir göz atalım:
22
yaşındaki binici Alibek Kantemirov ilk kez 1907'de
Sukhumi'de bir özel sirkin arenasında gösteri yaptı.
Kamuoyunda büyük başarı kazanan genç binici yüreklenerek
gelecekte S.S.C.B. de sirk biniciliğinin temel taşları
olacak olan gösteriler yaratmaya başladı. Son hızla
giden bir atın üzerinde iken atın arka ayaklarının
arasından geçerek tekrar sırtına oturmak gibi o güne dek
hiç kimsenin yapmadığı bir hareketi ilk kez o
gerçekleştirdi.
Ekim devriminden sonra ülkedeki sirkler
ulusallaştırıldı. Alibek ilk büyük sirk binicileri
grubunu kurdu. Onun grubu Sovyetler Birliğinden dış
ülkelere gösteri için giden ilk sirk sanatçıları
arasındadır. Grubun sanat gücü övgü dolu eleştiriler
aldı ve batıda kalması için Alibek'e sayısız öneriler
geldi. Değişmez yanıtı; "Ben Asetin'im. Vatanım
Osetya'dır." oldu.
Hitler'in orduları SSCB'ni istila edince Kantemirov
grubu savaşmak üzere gönüllü yazıldı. 8 yiğit binici
ülkelerini savunurken öldürüldü. Savaştan sonra Alibek
her şeye yeniden başlamak zorunda kaldı. Yeni kurduğu
grubun çekirdeğini kendisinin yeni yetişen oğulları
oluşturdu. İrbek ve Mukhtarbek idi adları. Alibek
Kantemirov yaşamının 60 yılını sirke adadı. 85 yaşında
bugün ve halâ arenada.(Bu
yazı 1987 yılında yayımlanmıştır.webmaster)
Babası ile sirkte geçirdikleri yıllardan söz ederken
İrbek Kantemirov'un sözlerinde ona duyduğu katıksız
saygı ile karışık bir şükran duygusu yansıyor.
Kantemirov'lar babalarının koyduğu ilkelere sadık
kalarak, yetişmiş binicileri asla kabul etmiyorlar
aralarına. Onlar kendi binicilik okullarını kurdular ve
her biri bir okulun tüm aşamalarından geçmek zorunda, şu
andaki elemanlarından bazıları ahırlarda bir görevle
sirk yaşamına girdiler ve sıkı sınavlardan geçerek
gelecekte "binici" diye çağrılma hakkını kazanacakları
günü umutla bekliyorlar.
Grup Osetya'yı ziyaret ettiği zamanlar, köylüler
çocuklarını Kantemirov'a getirir ve "İrbek lütfen oğluma
bir bak. Gerçek bir binici o derler." İrbek tümünü kabul
edemez kuşkusuz. Ama eğer bir çocuğu yetiştirmek üzere
alırsa ana-babası tüm kaygılarını unutabilir. Çünkü o
çocuk iyi bir binici olarak yetişecek ve okulunu da
başarıyla bitirecek demektir bu. İrbek okul öğrenimi
konusunda çok titizdir. Bir zamanlar okulda Cebir
derslerinde başarısız olan ve "Şimdiden sanatçıyım.
Niçin okula gideyim?" diyen 13 yaşındaki Gena Tuvayev
adlı çocuğa İrbek çok kızdı ve onu gruptan atmakla
tehdit etti. O olaydan sonra Gena gerçekten çalışkan bir
delikanlı oldu.
Bir sirk sanatçısının yaşamı sık sık yolculuğu
gerektirir. Moskova'daki gösterileri bittiği için
biniciler giysilerini, eyerlerini, dizginlerini
paketlemeye başladılar. Azıcık boş zaman bulan İrbek bir
gün ünlü atı Semestr'in yerini alabilecek genç bir
damızlık atı çalıştırmaya karar verdi. Bu arada sirk
yeni programı için hazırlanmaya devam ediyordu; kubbenin
altında yüksek bir yere gümüş renkli iki adet uzay
gemisi yerleştiriliyordu. Ve ringde bir adam, İrbek
Kantemirov binlerce yıldan beri aynı işi yaparmışçasına
bir atı eğitiyordu. |
